Rig Veda 10.99.4: Mandala 10, Sukta 99, Mantra 4

Sukta 10.99

Devata: Indraic force (hero in battle imagery) with sacrificial overtones (juhoti)

Samhita Patha (Devanagari)

स यह्व्योऽवनीर्गोष्वर्वा जुहोति प्रधन्यासु सस्रिः । अपादो यत्र युज्यासोऽरथा द्रोण्यश्वास ईरते घृतं वाः ॥

Transliteration

sá yahvyò 'vanī́r góṣv arvā́ juhoti pradhanyā̀su sásriḥ | apā́do yátra yújyāso 'rathā́ droṇyàśvāsá ī́rate ghṛtáṃ vā́ḥ ||

Translation

സ യഹ്വ്യ (വേഗവാൻ) ഗോവുകളിൽ ചലിക്കുന്ന ധാരകളെ ഒഴുക്കുന്നു; പ്രധന്യ (യുദ്ധ)ങ്ങളിൽ സസ്രി (ഓടുന്നവൻ) മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു. എവിടെ പാദമില്ലാത്ത, യോജിപ്പാൻ യോഗ്യമായ രഥങ്ങളുണ്ടോ, ദ്രോണിയിൽ അശ്വങ്ങളുണ്ടോ, അവിടെ ഘൃതസമൃദ്ധമായ പ്രവാഹങ്ങൾ പ്രേരിതമാകുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यह्व्यः: swift/active (fem. pl.; the active ones)
• यह्व्यः: कर्तृ (सहकर्तृ/विशेषण-रूपेण) / कर्तृसम्बन्धी
• Type: Adjective
• Root: यह्वि- (प्रातिपदिक; ‘यह्व’ ‘swift/active, priestly’)

• अवनीः: the earths/grounds; protectresses
• अवनीः: कर्तृ (सहकर्तृ) / कर्तृसम्बन्धी
• Type: Noun
• Root: अवनि- (प्रातिपदिक; ‘earth/ground; protecting one’)

• गोः: of the cow/cattle
• गोः: सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: गो- (प्रातिपदिक)

• अर्वा: the steed/horse
• अर्वा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अर्वन्/अर्वा- (प्रातिपदिक; ‘horse, steed’)

• जुहोति: offers, pours as oblation
• जुहोति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)

• प्रधन्यासु: in the battles/contests
• प्रधन्यासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रधन्या- (प्रातिपदिक; ‘battle/contest’ or ‘foremost/leading’—here locी बहु)

• सस्रिः: the runner, the swift one
• सस्रिः: कर्तृ (अर्वा/सः इत्यस्य विशेषणम्) / कर्तृसम्बन्धी
• Type: Noun
• Root: सस्रि- (प्रातिपदिक; ‘runner, hastener’)

• अपादः: footless
• अपादः: कर्तृसम्बन्धी (विशेषणम्) / कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: अ-पाद- (प्रातिपदिक; ‘footless’)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• युज्यासः: fit to be yoked
• युज्यासः: कर्तृ (ईरते इत्यस्य) / कर्तृसम्बन्धी
• Type: Adjective
• Root: युज्य- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √युज् ‘to yoke’ → ‘fit for yoking’)

• रथाः: chariots
• रथाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रथ- (प्रातिपदिक)

• द्रोण्यश्वासः: with horses (set) in the dṛoṇī/wooden frame
• द्रोण्यश्वासः: कर्तृसम्बन्धी (रथाः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: द्रोणि-अश्व- (समास-प्रातिपदिक; ‘having horses in the trough/wooden frame’; bahuvrīhi/tatpuruṣa usage in RV)

• ईरते: move, are set in motion
• ईरते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ईर्/इर् (धातु; ‘to set in motion, to go’)

• घृतम्: ghee, clarified butter
• घृतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: घृत- (प्रातिपदिक)

• वाः: for you / of you
• वाः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
• Type: Pronoun
• Root: वः (सर्वनाम; 2nd person plural enclitic) / वा (निपात) — here taken as वः