Rig Veda 10.96.7: Mandala 10, Sukta 96, Mantra 7

Sukta 10.96

Rishi: Not specified in provided text; hymn RV 10.96 is an Indra-stuti (late maṇḍala).

Devata: Indra (Harivat / invoked through the Haris)

Chandas: Trishtubh (probable for RV 10.96; verify against pada count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

अरं कामाय हरयो दधन्विरे स्थिराय हिन्वन्हरयो हरी तुरा । अर्वद्भिर्यो हरिभिर्जोषमीयते सो अस्य कामं हरिवन्तमानशे ॥

Transliteration

araṁ kā́māya hárayo dadhanvire sthirā́ya hinván hárayo hárī turā́ | árvadbhi r yó háribhir jóṣam ī́yate só asya kā́maṁ hárivantam ānaśe ||

Translation

ആത്മാവിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ ഹരികൾ (ഇന്ദ്രന്റെ താം്രവർണ്ണ അശ്വ-ശക്തികൾ) സ്വയം തന്നെ യോജിക്കുന്നു; സ്ഥിരമായ അധിഷ്ഠാനത്തിലേക്ക് പ്രേരിതരായി, ആ രണ്ടു ത്വരിത ഹരികൾ വേഗത്തിൽ മുന്നേറുന്നു. അർവദങ്ങളോടും ഹരികളോടും ആനന്ദഭരിതമായ സമ്മതസഹചാര്യത്തിൽ ചേരുന്നവൻ—ഹരിവന്തനായ ഇന്ദ്രനിൽ നിന്ന് തനിക്കിഷ്ടമായ കാമം/ആനന്ദം നേടുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अरम्: duly, sufficiently, fittingly
• अरम्: विशेषण-भावे (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अरम् (अव्यय-प्रातिपदिक) अथवा √ऋ (अर्थे ‘योग्य/समर्थ’) से निपातित

• कामाय: for (his) desire/wish
• कामाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• हरयः: the tawny (horses)
• हरयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• दधन्विरे: have sped/are set in motion
• दधन्विरे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धन्व्/√धनु (धन्वते/धन्विरे; ‘वेगं कुर्वन्ति/धावन्ति’)

• स्थिराय: for firmness/steadfastness
• स्थिराय: सम्प्रदान (लक्ष्यार्थे)
• Type: Adjective
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक)

• हिन्वन्: impelling, urging on
• हिन्वन्: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Verb
• Root: √हिन् (प्रेरणे)

• हरयः: the tawny (horses)
• हरयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• हरी: the two tawny ones (pair of steeds)
• हरी: कर्तृ/सहकर्ता (युगलरूपेण)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• तुरा: swift, impetuous
• तुरा: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: तुर (प्रातिपदिक)

• अर्वद्भिः: with the steeds
• अर्वद्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: अर्वत् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्धवाचक)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हरिभिः: with the tawny ones (horses)
• हरिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• जोषम्: delight, favor, enjoyment
• जोषम्: कर्म (भावकर्म)
• Type: Noun
• Root: जोष (प्रातिपदिक; ‘तोष/प्रीति/अनुग्रह’)

• ईयते: goes/comes, proceeds
• ईयते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √इ (गत्यर्थे)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्/अदस् (सर्वनाम; ‘अस्य’ = ‘of him/this’)

• कामम्: desire, wish
• कामम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• हरिवन्तम्: possessing tawny steeds
• हरिवन्तम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: हरिवन्त् (प्रातिपदिक; ‘हरि-युक्त/हरि-सम्पन्न’)

• आनशे: attains, reaches
• आनशे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अश् (व्याप्तौ/प्राप्तौ; वैदिक ‘आनशे’ = ‘reaches/attains’)