Rig Veda 10.93.8: Mandala 10, Sukta 93, Mantra 8

Sukta 10.93

Devata: R̥bhus (triad); imagery overlaps with Indraic ‘harī’ and vājin (force-bearer)

Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh not applicable; likely Triṣṭubh/related (needs verification for 10.93.1 specifically)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋभुॠभुक्षा ऋभुर्विधतो मद आ ते हरी जूजुवानस्य वाजिना । दुष्टरं यस्य साम चिदृधग्यज्ञो न मानुषः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.93.8

Transliteration

ṛbhúṛbhukṣā́ ṛbhúrvīdható máda ā́ te hárī jūjuvāná sya vā́jinā | duṣṭáraṃ yásya sā́ma cid ṛ́dhag yajñó ná mā́nuṣaḥ ||

Translation

ഋഭു, ഋഭുക്ഷ, ഋഭു—വിധാതാവിന്റെ (ക്രമീകരകന്റെ) മദം/ഉല്ലാസമായി നീ വരുന്നു; ഹേ വാജിൻ (ബലവാൻ), ഹേ സമൃദ്ധിയുടെ അധിപതേ, നിന്റെ രണ്ടു ഹരി (അശ്വങ്ങൾ) ഉത്സുകഗതിക്കായി യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവന്റെ സാമം (സാമ-സ്വരം/സാമ്യം) കടക്കാൻ ദുഷ്കരം; യജ്ഞം മനുഷ്യസാധാരണമല്ലാതെ, വേറിട്ടൊരു അതിമാനവ ശക്തിയായി ഉയരുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋभुः: R̥bhu (name of a R̥bhu)
• ऋभुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक)

• ऋभुक्षाः: R̥bhukṣā (name of a R̥bhu)
• ऋभुक्षाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ऋभुक्षन्/ऋभुक्षा (प्रातिपदिक)

• ऋभुः: R̥bhu (the R̥bhu)
• ऋभुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक)

• विधतः: of the worshipper/ordainer
• विधतः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विधत् (प्रातिपदिक; ‘विधत्’ = यजमान/विधाता ‘the worshipper/ordainer’)

• मदे: in exhilaration/at the (soma-)intoxication
• मदे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• ते: of you/your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हरी: the two bay steeds
• हरी: Kartā
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• जूजुवानस्य: of (him) who has driven on/urged on
• जूजुवानस्य: Sambandha
• Type: Adjective
• Root: जूजुवान् (कृदन्त; √जु/जू ‘to hasten, impel’—intensive/perfect participial stem)

• वाजिनः: of the prize-winner/steed (swift one)
• वाजिनः: Sambandha
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• दुष्टरम्: hard to overcome
• दुष्टरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दुष्टर (प्रातिपदिक; दुḥ- + √तॄ/तॄ ‘to cross’ → ‘hard to overcome/cross’)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• साम: chant, sāman-melody
• साम: Karma
• Type: Noun
• Root: सामन् (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• ऋधक्: separately, apart
• ऋधक्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ऋधक्/ऋधग् (अव्यय)

• यज्ञः: sacrifice
• यज्ञः: Kartā
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• न: not / like (contextual particle)
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• मानुषः: human, of men
• मानुषः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)