Rig Veda 10.92.3 — Mandala 10, Sukta 92, Mantra 3
Sukta 10.92
Devata: Primarily Agni and allied fierce powers (ghorāsaḥ; possibly Maruts) in the context of overcoming the Paṇi (withholding darkness)
Samhita Patha (Devanagari)
बळस्य नीथा वि पणेश्च मन्महे वया अस्य प्रहुता आसुरत्तवे । यदा घोरासो अमृतत्वमाशतादिज्जनस्य दैव्यस्य चर्किरन् ॥
Transliteration
báḷasya nīthā́ ví paṇéś ca manmahe vayā́ asya práhutā ā́sūr áttave | yadā́ ghórāso amṛtatvám ā́śatā́d íj jánasya daívyasya carkiran ||
Translation
അവന്റെ ബലത്തിന്റെ നയനങ്ങളെയും പണിയുടെ ഭേദനത്തെയും (ബന്ധം തുറക്കലിനെയും) ഞങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുന്നു; അവന്റെ വയഃ (പക്ഷിരൂപത്തിലുള്ള വേഗശക്തികൾ) അസുരത്ത്വം—ഭക്ഷണത്തിനായി—പ്രഹിതമായി. ഘോരന്മാർ അമൃതത്വം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നേ അവർ ദൈവ്യജനത്തെ ജയഘോഷത്തോടെ മുഴക്കിച്ചു.
Word by Word
बळस्यof strength / of might
बळस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootबळ (प्रातिपदिक)
नीथाःleadings, guidances, conducts
नीथाः:
कर्तृ/विषय (प्रथमा)
TypeNoun
Rootनीथा (प्रातिपदिक; √नी ‘ने’ से भाव/कृदन्त-आधार)
विapart, forth, distinctly
वि:
क्रियाविशेषण (उपसर्गार्थ)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
पणेश्चand of the Paṇi (miser/demon)
पणेश्च:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
मन्महेwe think, we consider
मन्महे:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते/मन ‘to think, deem’)
वयाःvital powers, energies (vigours)
वयाः:
कर्म/विषय (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
अस्यof him/this (of this one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रहुताःwell-invoked, duly called upon
प्रहुताः:
कर्तृ/विशेषण (प्रथमा)
TypeParticiple/Adjective
Rootप्र-√हु (हवते/जुहोति ‘to offer, invoke’) → प्रहूत (कृदन्त)
आसुरत्तवेfor (his) asura-might / lordly power
आसुरत्तवे:
सम्प्रदान (चतुर्थी)
TypeNoun
Rootआसुरत्त्व (प्रातिपदिक; ‘asura-hood, lordly power’)
यदाwhen
यदा:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
घोरासःthe terrible ones
घोरासः:
कर्तृ (प्रथमा)
TypeAdjective (used substantively)
Rootघोर (प्रातिपदिक)
अमृतत्वम्immortality
अमृतत्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमृतत्व (प्रातिपदिक)
आशतthey attained / reached
आशत:
क्रिया
TypeVerb
Root√अश् (अश्नोति/अश् ‘to reach, attain’)
आत्then, thereupon
आत्:
सम्बन्ध/निपातार्थ
TypeIndeclinable
Rootआत् (अव्यय/निपात)
इत्indeed, just
इत्:
निपातार्थ (एव/नूनम्-बल)
TypeIndeclinable
Rootइत् (अव्यय/निपात)
जनस्यof the people / of mankind
जनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
दैव्यस्यof the divine
दैव्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootदैव्य (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चर्किरन्they made/produced; they fashioned (repeatedly/strongly)
चर्किरन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति ‘to do, make’) → चर्किर् (वेदिक-रूप; तीव्र/आवृत्ति-प्रयोग)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.