Rig Veda 10.38.3: Mandala 10, Sukta 38, Mantra 3

Sukta 10.38

Rishi: Purūṣṭuta (traditional; verify per anukramaṇī)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यो नो दास आर्यो वा पुरुष्टुतादेव इन्द्र युधये चिकेतति । अस्माभिष्टे सुषहाः सन्तु शत्रवस्त्वया वयं तान्वनुयाम संगमे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.38.3

Transliteration

yó no dā́sa ā́ryo vā puru-stuta ā́deva indra yudhā́ya cíketa-ti | asmā́bhiṣ ṭe su-ṣáhāḥ santu śátravas tváyā vayáṃ tā́n vanuyāma saṃ-gamé ||

Translation

അത്യന്തം സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന ഇന്ദ്രനേ! ദാസനായാലും ആര്യനായാലും—ദേവരഹിതസ്വഭാവത്തോടെ ഞങ്ങളോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കുതന്ത്രം ആലോചിക്കുന്ന ഏവനും, അവന്റെ വൈരങ്ങളെ നീ ഞങ്ങൾക്കായി എളുപ്പം സഹിക്കുമാറാകേണമേ; നിനക്കൊപ്പമാകെ ഞങ്ങൾ സംഗമത്തിൽ അവരെ പിന്തുടർന്ന് ജയിക്കട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्धः) / सम्बन्ध-प्रातिपदिक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / य-

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दासः: Dāsa (hostile/alien foe)
• दासः: कर्तृ (चिकेतति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• आर्यः: Ārya (noble/our-side man)
• आर्यः: कर्तृ (चिकेतति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा

• पुरुष्टुत: much-praised
• पुरुष्टुत: सम्बोधन
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पुरु-स्तुत् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)

• अदेव: godless / non-divine
• अदेव: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: अ-देव (प्रातिपदिक; नञ्-समासः)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (deity)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• युधये: for battle / to fight
• युधये: सम्प्रदान (purpose: ‘for fighting’)
• Type: Noun (verbal noun)
• Root: युध् (धातु) → युधि/युध् + (तुमर्थे) दत्वर्थ-चतुर्थी; प्रातिपदिक: युध्/युधि-

• चिकेतति: perceives, takes note, intends/sets out
• चिकेतति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चित् (धातु) — परस्मैपदम्; (वेद.) पुनरुक्त-प्रत्यययुक्त-प्रयोगः

• अस्माभिः: by us / with us
• अस्माभिः: करण (instrumental: ‘by/with us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इष्टे: in the desired rite / in the sacrifice
• इष्टे: अधिकरण (locative)
• Type: Adjective / Noun (contextual)
• Root: इष् (धातु) → इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; PPP) / अथवा इष्ट (इष्टि ‘sacrifice’)

• सुषहाः: very enduring / hard to overcome
• सुषहाः: कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु-षह (प्रातिपदिक; उपसर्ग ‘सु’ + √सह् ‘to endure’)

• सन्तु: let them be
• सन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• शत्रवः: enemies
• शत्रवः: कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• त्वया: by you / with you
• त्वया: करण (instrumental: ‘with you/through you’)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ (अनुयाम इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तान्: those (them)
• तान्: कर्म (object)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अनुयाम: may we follow/pursue
• अनुयाम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अनु-या (धातु √या ‘to go’ with उपसर्ग ‘अनु’)

• संगमे: in the encounter / in the battle-meeting
• संगमे: अधिकरण (locative)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक; सम्-√गम्)