
Sukta 10.3
ഈ ചെറു അഗ്നിസൂക്തം അഗ്നിദേവനെ ഉഗ്രനും ഒരേസമയം മംഗളകരനും, വിവേചനശക്തിയുള്ള മഹത്തായ പ്രകാശമായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു. അവന്റെ വിശാലമായ ദീപ്തി അന്ധകാരം അകറ്റി, യജമാനനെ വ്യക്തതയുടെ ‘ഉഷസ്സിലേക്കു’ നയിക്കുന്നു. അഗ്നിയെ സൗഹൃദസഹചാരിയായി ജ്വലിപ്പിച്ച്, നന്നായി കെട്ടിയ കുതിരകളോടെ വേഗത്തിൽ വരാനും, യാഗാസനത്തിൽ ഇരിക്കാനും, സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും തമ്മിൽ ഹവിയും ഉദ്ദേശ്യവും വഹിച്ചു കൊണ്ടുപോകാനും അവനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
इनो राजन्नरतिः समिद्धो रौद्रो दक्षाय सुषुमाँ अदर्शि । चिकिद्वि भाति भासा बृहतासिक्नीमेति रुशतीमपाजन् ॥
ഹേ രാജാവേ, സമിദ്ധനായ അഗ്നി—അരതി—പ്രത്യക്ഷമായി ദൃശ്യമാകുന്നു; ദക്ഷമായ കര്മ്മത്തിനായി രൗദ്രബലമുള്ളവന്, സുശുമാ (ഉത്സാഹം) നിറഞ്ഞവന്. ജാഗ്രതനും വിവേകിയും ആയി, മഹത്തായ ഭാസയാൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; ഇരുട്ടിനെ അകറ്റി, രുശതീ—പ്രകാശമയ ഉഷസ്സിന്റെ—ദിശയിലേക്കു നീങ്ങുന്നു.
Mantra 2
कृष्णां यदेनीमभि वर्पसा भूज्जनयन्योषां बृहतः पितुर्जाम् । ऊर्ध्वं भानुं सूर्यस्य स्तभायन्दिवो वसुभिररतिर्वि भाति ॥
അവൻ തന്റെ സ്വരൂപ-വർപസാൽ കൃഷ്ണാ (അന്ധകാരം) നേരിടുമ്പോൾ, പ്രകാശമയ യുവനെ ജനിപ്പിക്കുന്നു—വിശാല പിതാവായ (ബൃഹതഃ പിതുഃ)ന്റെ സന്താനം. സൂര്യന്റെ ഭാനുവിനെ മേലോട്ടു സ്ഥാപിച്ച്, ദിവ്യ വസുക്കളായ (സമ്പത്ത്) സഹിതം ഈ ചലിക്കുന്ന ശക്തി എല്ലാടവും പ്രകാശിക്കുന്നു.
Mantra 3
भद्रो भद्रया सचमान आगात्स्वसारं जारो अभ्येति पश्चात् । सुप्रकेतैर्द्युभिरग्निर्वितिष्ठन्रुशद्भिर्वर्णैरभि राममस्थात् ॥
ഭദ്രൻ ഭദ്രയോടൊപ്പം ചേർന്ന് വന്നിരിക്കുന്നു; പ്രിയനെന്നപോലെ തന്റെ സഹോദരിയുടെ പിന്നാലെ പിന്നാലെ പോകുന്നു. സൂപ്രകേതമായ ദ്യുതികളോടെ അഗ്നി മുന്നിൽ നിലകൊണ്ട്, ദീപ്തവർണങ്ങൾ ധരിച്ച്, രാമം (ആനന്ദം) നേരെ നോക്കി തന്റെ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
Mantra 4
अस्य यामासो बृहतो न वग्नूनिन्धाना अग्नेः सख्युः शिवस्य । ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे ॥
വിശാലനായവന്റെ ഈ യാത്രകൾ, വേഗമുള്ള ജ്വാലകളെപ്പോലെ, സഖ്യവും ശിവത്വവും (കല്യാണകരത്വം) ഉള്ള അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു. ആരാധ്യനായ ബലവാൻ, വിശാലനായ അവന്റെ സ്വന്തം ദീപ്തികൾ വഴിയിൽ മുന്നേറുന്നു—അഭിഷിക്തമായി, ജാഗരിതമായി, വിവേചിച്ച് തിരിച്ചറിയുന്നവയായി.
Mantra 5
स्वना न यस्य भामासः पवन्ते रोचमानस्य बृहतः सुदिवः । ज्येष्ठेभिर्यस्तेजिष्ठैः क्रीळुमद्भिर्वर्षिष्ठेभिर्भानुभिर्नक्षति द्याम् ॥
മുഴങ്ങുന്ന പ്രവാഹങ്ങളെപ്പോലെ അവന്റെ ദീപ്തികൾ ഒഴുകുന്നു—പ്രകാശമുള്ള, വിശാലമായ, സുദിവ (ശുഭസ്വർഗ്ഗ) ഉള്ളവന്റെ. ജ്യേഷ്ഠവും അതിതേജസ്സും ക്രീഡാമയബലവും അതിപ്രചുരവുമായ കിരണങ്ങളാൽ അവൻ ദ്യാം (ആകാശം/സ്വർഗ്ഗം) എത്തി അധീനമാക്കുന്നു.
Mantra 6
अस्य शुष्मासो ददृशानपवेर्जेहमानस्य स्वनयन्नियुद्भिः । प्रत्नेभिर्यो रुशद्भिर्देवतमो वि रेभद्भिररतिर्भाति विभ्वा ॥
അവന്റെ ശക്തികൾ ദൃശ്യമാകുന്നു—അവരോദ്ധമില്ലാത്തവന്റെ—തീവ്രതയിൽ വിറെച്ചു, നിയുത് (യോജിപ്പിച്ച ശക്തികൾ) സഹിതം മുഴങ്ങുന്നു. പ്രാചീനമായ ദീപ്തശക്തികളോടെ, അത്യന്തം ദേവതമനായവൻ, റേഭ (പ്രേരിത സ്തുതി-വാക്കുകൾ) സഹിതം—സർവ്വവ്യാപിയായ ചലനശക്തി (അരതി) പ്രകാശിച്ച് തിളങ്ങുന്നു.
Mantra 7
स आ वक्षि महि न आ च सत्सि दिवस्पृथिव्योररतिर्युवत्योः । अग्निः सुतुकः सुतुकेभिरश्वै रभस्वद्भी रभस्वाँ एह गम्याः ॥
ആ മഹത്വം ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക; ഇവിടെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം വന്നു ഇരിക്ക—ദിവും പൃഥിവിയും എന്ന രണ്ടു യുവതികളുടെ ചലനശക്തി (അരതി) ആയ അഗ്നേ. സുതുക (നന്നായി യോജിപ്പിച്ച), വേഗമുള്ള അശ്വങ്ങളോടെ—ഉത്സാഹിയും ബലവാനും—ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞഭൂമിയിലേക്കു ഇവിടെ വരിക.
Agni appears kindled as a kingly, fierce power—awake, discerning, and radiantly driving away darkness.
The hymn elaborates Agni’s vast ‘goings’ and radiant powers, emphasizing his friendly, auspicious companionship and his anointed, wakeful movement.
A direct summons: Agni is invoked as the moving power between Heaven and Earth, urged to come with swift, well-yoked horses to the offering-ground.
The prayer settles into presence—Agni is asked to arrive, sit with the worshippers, and fulfill the rite’s purpose through his carrying, illuminating power.
इनो राजन्नरतिः समिद्धो रौद्रो दक्षाय सुषुमाँ अदर्शि । चिकिद्वि भाति भासा बृहतासिक्नीमेति रुशतीमपाजन् ॥अस्य यामासो बृहतो न वग्नूनिन्धाना अग्नेः सख्युः शिवस्य । ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे ॥स आ वक्षि महि न आ च सत्सि दिवस्पृथिव्योररतिर्युवत्योः । अग्निः सुतुकः सुतुकेभिरश्वै रभस्वद्भी रभस्वाँ एह गम्याः ॥It praises Agni as a powerful, wakeful light that removes darkness and supports skillful action, and it invites him to come and preside over the offering.
The hymn describes Agni’s light as wide and far-reaching, and it links the fire with awareness (cikit)—the capacity to notice, understand, and act rightly.
It can be recited when lighting a sacred lamp or fire, especially at dawn or at the start of a ritual, as an invocation for clarity, protection of the rite, and steady inner aspiration.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.