Rig Veda 10.23.6: Mandala 10, Sukta 23, Mantra 6

Sukta 10.23

Rishi: Vimada (Vaimada); explicitly mentions Vimadāḥ as composers

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

स्तोमं त इन्द्र विमदा अजीजनन्नपूर्व्यं पुरुतमं सुदानवे । विद्मा ह्यस्य भोजनमिनस्य यदा पशुं न गोपाः करामहे ॥

Transliteration

stómaṃ ta indra vimadā́ ajījanann apū́rvyaṃ purutámā sudā́nave | vidmá hy asya bhójanam inásya yadā́ paśúṃ na gopā́ḥ karā́mahe ||

Translation

ഹേ ഇന്ദ്ര, വിമദന്മാർ നിനക്കായി സ്തോമം (സ്തുതിഗാനം) ജനിപ്പിച്ചു—അപൂർവം, അത്യന്തം സമൃദ്ധം—സുദാനവൻ (നല്ല ദാതാവ്) നിമിത്തം. കാരണം ഈ അധിപത്യശക്തിയുടെ ഭോജന (ആനന്ദം/പോഷണം) ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു: ഞങ്ങൾ അതിനെ സ്വന്തമാക്കുമ്പോൾ, ഗോപന്മാർ പശുവിനെ സുരക്ഷിതമാക്കുന്നതുപോലെ (കിരണങ്ങൾ/ജ്ഞാനംപോലെ).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्तोमम्: hymn of praise
• स्तोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तवने)

• ते: for you / to you
• ते: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• विमदाः: the Vimadas (seers)
• विमदाः: कर्तृ
• Type: Noun (proper, collective)
• Root: विमद (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)

• अजीजनन्: generated / produced
• अजीजनन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनने) [causative: जनयति]

• अपূर्व्यम्: unprecedented, novel
• अपূर्व्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अपूर्व्य (प्रातिपदिक) < अ- + पूर्व्य

• पुरुतमाः: most abundant / very many
• पुरुतमाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: पुरुतम (प्रातिपदिक; superlative of पुरु ‘many’)

• सुदानवे: to the good giver (Indra)
• सुदानवे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: सुदानु (प्रातिपदिक) < सु- + दानु ‘giver’

• विद्म: we know
• विद्म: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विद् (विद्यां/वेदने) ‘to know’

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• अस्य: of him (of Indra)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भोजनम्: nourishment, bounty
• भोजनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक) < √भुज् (पालने/भोगे) / √भुज् (भक्षणे)

• इनस्य: of the mighty one
• इनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: इन (प्रातिपदिक; ‘mighty/strong’, epithet)

• यदा: when
• यदा: अधिकरण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)

• पशुम्: cattle, a beast
• पशुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा/निपात)

• गोपाः: cowherds, herdsmen
• गोपाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गोपा (प्रातिपदिक) < गो + √पा (पालने)

• करामहे: we make / we do
• करामहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)