Rig Veda Sukta 161
Mandala 10Sukta 1615 Mantras

Sukta 161

Sukta 10.161

Rishi

Traditionally associated with healing/expulsion hymns (bhaiṣajya); specific rishi attribution varies by Anukramaṇī

Devata

Indrāgnī (dual deity)

Chandas

Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

ഈ ചെറു ചികിത്സാ (ഭൈഷജ്യ/ആയുഷ്യ) സൂക്തം ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും എന്ന ഇരട്ട ദൈവശക്തിയെ ആഹ്വാനിച്ച്, പിടിച്ചുകെട്ടി ക്ഷയിപ്പിക്കുന്ന രോഗങ്ങളിൽ നിന്നും കാണാനാകാത്ത “ഗ്രാഹി” (പിടിച്ചുപറ്റുന്നവൻ/സീസർ) യിൽ നിന്നും രോഗിയെ മോചിപ്പിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഹവിസ്‌ (അർപ്പണം/ആഹുതി) എന്നതിന്റെ ശക്തിയാലും പവിത്രവാക്യത്താലും രോഗിയെ പ്രതീകാത്മകമായി “തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന്”, ദൃഷ്ടി, അവയവങ്ങൾ, ആയുസ്സ് എന്നിവ പുനഃസ്ഥാപിച്ച്, ദുരിത (കഷ്ടം, ദുര്ഭാഗ്യം, തെറ്റായ ഗതി) അതീതമായി നയിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

मुञ्चामि त्वा हविषा जीवनाय कमज्ञातयक्ष्मादुत राजयक्ष्मात् । ग्राहिर्जग्राह यदि वैतदेनं तस्या इन्द्राग्नी प्र मुमुक्तमेनम् ॥

ഹവിഷിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ നിന്നെ ജീവൻക്കായി മോചിപ്പിക്കുന്നു—അജ്ഞാത യക്ഷ്മത്തിൽ നിന്നും രാജയക്ഷ്മത്തിൽ നിന്നും. ‘ഗ്രാഹി’ (പിടിച്ചുപറ്റുന്നവൻ) അവനെ ഇങ്ങനെ പിടിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ആ പിടിയിൽ നിന്ന്, ഹേ ഇന്ദ്രാ-അഗ്നീ, അവനെ പൂർണ്ണമായി മോചിപ്പിക്കുവിൻ.

Mantra 2

यदि क्षितायुर्यदि वा परेतो यदि मृत्योरन्तिकं नीत एव । तमा हरामि निॠतेरुपस्थादस्पार्षमेनं शतशारदाय ॥

അവന്റെ നിശ്ചിത ആയുസ്സ് ക്ഷയിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അല്ലെങ്കിൽ അവൻ അപ്പുറം പോയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അല്ലെങ്കിൽ അവനെ മരണത്തിന്റെ സമീപത്തേക്ക് തന്നെ കൊണ്ടുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും—എന്നാലും ഞാൻ അവനെ നിരൃതിയുടെ മടിയിൽ നിന്ന് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു. അവനെ സ്പർശിക്കപ്പെടാതെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു—നൂറു ശരദുകൾ വരെ (പൂർണ്ണ ആയുസ്സിനായി).

Mantra 3

सहस्राक्षेण शतशारदेन शतायुषा हविषाहार्षमेनम् । शतं यथेमं शरदो नयातीन्द्रो विश्वस्य दुरितस्य पारम् ॥

സഹസ്രാക്ഷി (ആയിരം കണ്ണുകളുള്ള) ശക്തിയാൽ, ശതശാരദ (നൂറ് ശരദൃതുക്കൾ) സഹിതം, ശതായുഷ് (നൂറുമടങ്ങായ ആയുഷ്ശക്തി) കൂടി, ഹവിഷാ—അർപ്പണത്താൽ—ഞാൻ അവനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു; ഇന്ദ്രൻ ഈ ജീവനെ നൂറ് ഋതുക്കളിലൂടെ നയിച്ച്, സർവ്വ ദുരിതത്തിന്റെ (ദുഃഖ-ദോഷത്തിന്റെ) അപ്പുറത്തേക്കുള്ള തീരത്തിലേക്ക് എത്തിക്കട്ടെ.

Mantra 4

शतं जीव शरदो वर्धमानः शतं हेमन्ताञ्छतमु वसन्तान् । शतमिन्द्राग्नी सविता बृहस्पतिः शतायुषा हविषेमं पुनर्दुः ॥

നൂറ് ശരദൃതുക്കൾ ജീവിക്ക; നിരന്തരം വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ട്; നൂറ് ഹേമന്തങ്ങളും നൂറ് വസന്തങ്ങളും. ഇന്ദ്ര-അഗ്നി, സവിതൃ, ബൃഹസ്പതി എന്നിവർ ശതായുഷ് ഹവിഷാൽ അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പുനഃസ്ഥാപിക്കട്ടെ—അവന്റെ നിലനില്പിന്റെ പ്രവാഹം പുതുക്കട്ടെ.

Mantra 5

आहार्षं त्वाविदं त्वा पुनरागाः पुनर्नव । सर्वाङ्ग सर्वं ते चक्षुः सर्वमायुश्च तेऽविदम् ॥

ഞാൻ നിന്നെ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു; ഞാൻ നിന്നെ വീണ്ടും കണ്ടെത്തി. വീണ്ടും വരിക—പുതുതായി, എപ്പോഴും പുതുതായി. സർവ്വാംഗപൂർണ്ണനായി—നിന്റെ സർവ്വ ചക്ഷു (ദൃഷ്ടി) പുനഃലഭിക്കട്ടെ, നിന്റെ സർവ്വ ആയുഷും; ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കായി വീണ്ടെടുത്തു.

Frequently Asked Questions

It is a short Vedic healing hymn that asks Indra and Agni to free a person from wasting sickness and from a ‘seizing’ force, and to restore full life, strength, and sight.

Indra represents the power that breaks obstruction and leads beyond danger, while Agni represents the purifying fire that carries the offering and the prayer. Together they act as a united force for release and restoration.

It can be recited in a simple healing rite with an offering (like ghee into fire) or as a spoken prayer near the patient, focusing on the key ideas: release from the grasp, return of vitality, and blessing for long life.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App