Rig Veda 10.149.1 — Mandala 10, Sukta 149, Mantra 1
Sukta 10.149
Devata: Savitṛ
Samhita Patha (Devanagari)
सविता यन्त्रैः पृथिवीमरम्णादस्कम्भने सविता द्यामदृंहत् । अश्वमिवाधुक्षद्धुनिमन्तरिक्षमतूर्ते बद्धं सविता समुद्रम् ॥
Transliteration
savitā́ yántraiḥ pṛthivī́m aramṇād askámbhane savitā́ dyā́m adṛṃhat | áśvam ivā́dhukṣad dhúnim antárikṣam atū́rte baddháṃ savitā́ samudrám ||
Translation
സവിതാവ് തന്റെ യന്ത്രൈഃ (നിയന്ത്രണശക്തികളാൽ) പൃഥിവിയെ ശരിയായ പഥത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു; ആധാരത്തിൽ സവിതാവ് ദ്യൗവിനെ ദൃഢമാക്കി. കുതിരയെപ്പോലെ അവൻ ധൂനിമയമായി കുലുങ്ങുന്ന അന്തരിക്ഷത്തെ ദോഹിച്ചു; അതൂർതേ—അജേയത്തിൽ—സവിതാവ് സമുദ്രത്തെ ബന്ധിച്ചു, ഋതത്തിന്റെ ക്രമ-ലയം സ്ഥാപിച്ചു.
Word by Word
सविताSavitar (the Impeller, Sun-god)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक) < √सू (प्रेरणे/प्रसवे)
यन्त्रैःwith (his) restraints/means, with instruments
यन्त्रैः:
करण
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अरम्णात्set/placed/firmly fixed
अरम्णात्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√रम्/रम्ण् (स्थापने/निवेशने; वैदिक)
अस्कम्भनेin the (act/state of) propping/supporting; in the support
अस्कम्भने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअ-स्कम्भन (प्रातिपदिक) < √स्कम्भ् (स्तम्भने)
सविताSavitar
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अदृंहत्made firm, strengthened
अदृंहत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृह् (दृंहणे/स्थिरीकरणे)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
अधुक्षत्milked/drew out
अधुक्षत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√दुह् (दोहने)
धुनिम्the roaring/whirling (flood), the surge
धुनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधुनि (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षम्the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
अतूर्तेin the unassailed/unyielding (realm)
अतूर्ते:
अधिकरण (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअ-तूर्त (प्रातिपदिक) < √तुर्/तॄ (हिंसने/अतिक्रमे)
बद्धम्bound, held fast
बद्धम्:
कर्म (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त; भूतकृदन्त) < √बन्ध् (बन्धने)
सविताSavitar
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
समुद्रम्the ocean, cosmic sea
समुद्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.