HomeRig VedaMandala 10Sukta 110Mantra 11
Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 10.110

Devata: Agni (as purogāḥ of the gods; with devāḥ as recipients of havis)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires pada-count verification)

सद्यो जातो व्यमिमीत यज्ञमग्निर्देवानामभवत्पुरोगाः । अस्य होतुः प्रदिश्यृतस्य वाचि स्वाहाकृतं हविरदन्तु देवाः ॥

स॒द्यो जा॒तो व्य॑मिमीत य॒ज्ञम॒ग्निर्दे॒वाना॑मभवत्पुरो॒गाः । अ॒स्य होतु॑: प्र॒दिश्यृ॒तस्य॑ वा॒चि स्वाहा॑कृतं ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ॥

sadyó jātó vy àmimīta yajñám agnír devā́nām abhavat purogā́ḥ | asyá hótuḥ pradiśy ṛtásya vā́ci svā́hākṛtaṃ havír adantu devā́ḥ ||

ഉടൻ ജനിച്ച അഗ്നി യജ്ഞത്തെ അളന്നു ക്രമപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാരുടെ പുരോഗാമിയായി. ഈ ഹോതാവിന്റെ നിർദ്ദേശവചനത്തിൽ, ഋതത്തിന്റെ വാണിയിൽ, സ്വാഹാ-കൃതമായ ഹവിഷിനെ ദേവന്മാർ അനുഭവിക്കട്ടെ.

स॒द्यः । जा॒तः । वि । अ॒मि॒मी॒त॒ । य॒ज्ञम् । अ॒ग्निः । दे॒वाना॑म् । अ॒भ॒व॒त् । पु॒रः॒ऽगाः । अ॒स्य । होतुः॑ । प्र॒ऽदिशि॑ । ऋ॒तस्य॑ । वा॒चि । स्वाहा॑ऽकृतम् । ह॒विः । अ॒द॒न्तु॒ । दे॒वाः ॥सद्यः । जातः । वि । अमिमीत । यज्ञम् । अग्निः । देवानाम् । अभवत् । पुरःगाः । अस्य । होतुः । प्रदिशि । ऋतस्य । वाचि । स्वाहाकृतम् । हविः । अदन्तु । देवाः ॥sadyaḥ | jātaḥ | vi | amimīta | yajñam | agniḥ | devānām | abhavat | puraḥ-gāḥ | asya | hotuḥ | pra-diśi | ṛtasya | vāci | svāhākṛtam | haviḥ | adantu | devāḥ

सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सद्य (तत्क्षण)
जातःborn
जातः:
Kartā (अग्नेर् विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective) प्रयुक्तः
Root√जन् (जायते) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विapart, forth; intensifier
वि:
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अमिमीतmeasured out, apportioned
अमिमीत:
Kriyā
TypeVerb
Root√मा (मिमाते/मिमीते) ‘to measure, apportion’
यज्ञम्the sacrifice, ritual
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√भू (भवति)
पुरोगाःthe one who goes in front; leader, forerunner
पुरोगाः:
Kartā/Predicative (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपुरोग (प्रातिपदिक) = पुरस् + √गम् (गच्छति) → ‘going in front’
अस्यof this (one), his
अस्य:
Sambandha (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होतुःof the Hotṛ-priest (invoker)
होतुः:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति) ‘to sacrifice’
प्रदिशिin the region/direction
प्रदिशि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्रातिपदिक) = प्र + दिश् ‘direction/region’
ऋतस्यof Ṛta (cosmic order, truth)
ऋतस्य:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
वाचिin speech, in the utterance
वाचि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
स्वाहाकृतम्made with the Svāhā-call; consecrated by ‘svāhā’
स्वाहाकृतम्:
Karma (हविषः विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective) प्रयुक्तः
Rootस्वाहा (निपात) + √कृ (करोति) → कृत (कृदन्त) ; समासः ‘स्वाहाकृत’
हविःthe oblation
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
अदन्तुlet (them) eat, may (they) partake
अदन्तु:
Kriyā
TypeVerb
Root√अद् (अत्ति) ‘to eat’
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)