Rig Veda 1.89.5: Mandala 1, Sukta 89, Mantra 5

Sukta 1.89

Rishi: Ghoṣā Kāksīvatī? (traditional attributions for RV 1.89 vary; requires confirmation by Anukramaṇī for precise rishi)

Devata: Pūṣan (primary in this verse)

Chandas: Jagatī (common for RV 1.89; verify exact metrical count)

Samhita Patha (Devanagari)

तमीशानं जगतस्तस्थुषस्पतिं धियंजिन्वमवसे हूमहे वयम् । पूषा नो यथा वेदसामसद्वृधे रक्षिता पायुरदब्धः स्वस्तये ॥

Transliteration

tám ī́śānaṃ jágatas tasthúṣas pátiṃ dhiyáṃ-jinvám aváse hūmahe vayám | pūṣā́ no yáthā véda-sām ásad vṛdhé rakṣitā́ pāyúr ádabdhaḥ svastáye ||

Translation

ചലിക്കുന്നതും നിൽക്കുന്നതുമായ സർവ്വജഗത്തിന്റെ ഈശാനൻ, തസ്ഥുഷസ്പതി (സ്ഥാവരങ്ങളുടെ അധിപൻ), ധിയെ ജിൻവിക്കുന്ന (ദർശന-ചിന്തയെ ഉണർത്തുന്ന) ആ പ്രഭുവിനെ ഞങ്ങൾ സഹായത്തിനായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. പുഷൻ ഞങ്ങൾക്ക്—ഞങ്ങൾ വർദ്ധിക്കേണ്ടതിന്—വേദസാ (യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം) ഉണർത്തുന്നവനായി, രക്ഷിതാവും പായു (പാലകൻ-രക്ഷകൻ)വുമായ്, അദബ്ധ (അച്യുത/അപരാജിത)നായി, ഞങ്ങളുടെ സ്വസ്തിക്കായി നിലകൊള്ളട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him / that one
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईशानम्: ruling, sovereign
• ईशानम्: कर्म
• Type: Adjective (participle-like)
• Root: ईशान (प्रातिपदिक; √ईश् ‘to rule’)

• जगतः: of the moving world
• जगतः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)

• तस्थुषः: of the standing (things)
• तस्थुषः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun/Adjective (participle)
• Root: तस्थुस् (प्रातिपदिक; perf. part. of √स्था ‘to stand’)

• पतिम्: lord
• पतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• धियम्: thought, prayer, insight
• धियम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)

• जिन्वम्: impelling / quickening
• जिन्वम्: कर्म-विशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: √जिव्/√जिन्व् (Vedic; ‘to quicken, impel, gladden’)

• अवसे: for help, for aid
• अवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक)

• हूमहे: we invoke
• हूमहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (Vedic √हू; ‘to call, invoke’)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पूषा: Pūṣan
• पूषा: कर्तृ
• Type: Noun (deity name)
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक)

• नः: of us / for us
• नः: सम्बन्ध/सम्प्रदान (context: ‘our/for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यथा: as, so that
• यथा: सम्बन्ध (manner/comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• वेदसा: with knowledge / with wisdom
• वेदसा: करण
• Type: Noun
• Root: वेदस् (प्रातिपदिक)

• अमसत्: may he help / he helped
• अमसत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अम् (Vedic; ‘to help, favor’)

• वृधे: for increase, for prosperity
• वृधे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वृध् (प्रातिपदिक from √वृध् ‘to grow’)

• रक्षिता: protector
• रक्षिता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रक्षितृ (प्रातिपदिक; agent noun from √रक्ष् ‘to protect’)

• पायुः: guardian
• पायुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पायु (प्रातिपदिक; from √पा ‘to protect’)

• अदब्धः: uninjured, unassailable, not to be deceived
• अदब्धः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अ-दब्ध (प्रातिपदिक; neg. of dabdha from √दभ् ‘to harm/deceive’)

• स्वस्तये: for well-being, for welfare
• स्वस्तये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: स्वस्ति (प्रातिपदिक)