Rig Veda 1.78.2: Mandala 1, Sukta 78, Mantra 2

Sukta 1.78

Rishi: Gotama

Devata: Agni (implicit via context; Jātavedas of the hymn)

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

तमु त्वा गोतमो गिरा रायस्कामो दुवस्यति । द्युम्नैरभि प्र णोनुमः ॥

Transliteration

tám u tvā́ gotámo girā́ rāyás-kāmo duvasyati | dyumnáir abhí prá ṇónumaḥ ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, ഗൗതമൻ പ്രചോദിത വാണിയാൽ നിന്നെ സേവിക്കുന്നു, റായി—അസ്തിത്വത്തിന്റെ പൂർണ്ണത—ആഗ്രഹിച്ച്; ദ്യുമ്നമയ ശക്തികളാൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ ഞങ്ങളിലകത്ത് മുന്നോട്ട് വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him (that one)
• तम्: कर्म (स्तुत्य/आह्वेय-देवता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed / just
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (सम्बोधनार्थे/आह्वान-विषयः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गौतमः: Gautama
• गौतमः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: गौतम (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)

• गिरा: with a hymn / by speech
• गिरा: करण
• Type: Noun
• Root: गिर् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक) अथवा गीरा/गिरा (वेद. रूप)

• रायस्कामः: desiring wealth
• रायस्कामः: कर्तृ (कर्तुः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रायस् (रे/धन) + काम (इच्छा) (समासः: षष्ठी-तत्पुरुष/बहुव्रीहि-भावः)

• दुवस्यति: serves / worships
• दुवस्यति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुवस्/दुवस्य (धातु; ‘सेवा/पूजा/उपासना’)

• द्यु॒म्नैः: with splendors / with glorious powers
• द्यु॒म्नैः: करण
• Type: Noun
• Root: द्यु॒म्न (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

• अभि: towards / upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• प्र: forth / forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• नोनुमः: we urge on / we impel / we press forward
• नोनुमः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नु (धातु; ‘प्रेरणे/स्तुतौ’), पुनरुक्त-आवृत्तिः: नो-नु- (वेद. तीव्र/आवृत्ति-रूप)