Rig Veda 1.73.4: Mandala 1, Sukta 73, Mantra 4

Sukta 1.73

Rishi: Madhucchandā Vaiśvāmitra (traditional for RV 1.73)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

तं त्वा नरो दम आ नित्यमिद्धमग्ने सचन्त क्षितिषु ध्रुवासु । अधि द्युम्नं नि दधुर्भूर्यस्मिन्भवा विश्वायुर्धरुणो रयीणाम् ॥

Transliteration

táṃ tvā nárō dáma ā́ nítyam iddhám agne sácanta kṣitíṣu dhruvā́su | ádhi dyumnáṃ ní dadhur bhū́ry asmín bhávā viśvā́yur dharuṇó rayīṇā́m ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, നിന്നെ—ഗൃഹത്തിൽ നിത്യവും ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ടവനായി, സ്ഥിരവാസസ്ഥലങ്ങളിൽ—മനുഷ്യർ എപ്പോഴും സമീപിക്കുന്നു. നിന്മേൽ അവർ ധാരാളമായ ദ്യുമ്നം (തേജോമയ മഹിമ) സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾക്കായി നീ വിശ്വായു (സർവ്വജീവൻ)യുടെ ധാരകനായി, റയി (സമൃദ്ധി)കളുടെ ദൃഢാധാരമായിരിക്കണമേ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him (that one)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नरः: men
• नरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• दमे: in the house/home
• दमे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• नित्यम्: always, continually
• नित्यम्: —
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)

• इद्धम्: kindled
• इद्धम्: कर्म
• Type: Participle/Adjective
• Root: इन्ध् (धातु) → इद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सचन्त: they accompany/attend
• सचन्त: —
• Type: Verb
• Root: सच् (धातु) [वेदिक]

• क्षितिषु: among the dwellings/settlements
• क्षितिषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक)

• ध्रुवासु: firm, secure
• ध्रुवासु: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: ध्रुवा (प्रातिपदिक; ध्रुव-विशेषणात्)

• अधि: upon, over
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/निपात)

• द्यु॒म्नम्: splendour, glory
• द्यु॒म्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यु॒म्न (प्रातिपदिक)

• नि: down, into (as prefix)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)

• दधुः: they have placed
• दधुः: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• भूरि: much, abundant
• भूरि: —
• Type: Indeclinable
• Root: भूरि (अव्यय/प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this (one)
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भव: become; be
• भव: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• विश्वायुः: having all life; life-giving to all
• विश्वायुः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व + आयुस् (समास-प्रातिपदिक)

• धरणः: supporter, sustainer
• धरणः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: धरण (प्रातिपदिक; √धृ ‘धारणे’)

• रयीणाम्: of riches
• रयीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)