Rig Veda 1.25.16: Mandala 1, Sukta 25, Mantra 16

Sukta 1.25

Rishi: वसिष्ठ (Vasiṣṭha) (traditional attribution for RV 1.25)

Devata: वरुण (Varuṇa) (as उरुचक्षस् ‘wide-seeing’)

Chandas: त्रिष्टुभ् (Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

परा मे यन्ति धीतयो गावो न गव्यूतीरनु । इच्छन्तीरुरुचक्षसम् ॥

Transliteration

párā me yanti dhītáyo gā́vo ná gavyūtī́r ánu | icchántīr uru-cákṣasam ||

Translation

എന്റെ ധീതികൾ പുറപ്പെടുന്നു—പശുക്കൾ തങ്ങളുടെ മേച്ചൽപാതകളിലൂടെ പോകുന്നതുപോലെ—അനുസരിച്ച്; ഉരു-ചക്ഷസ്, വിശാലദൃഷ്ടിയുള്ളവനെ തേടി, ആ മഹാദർശനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു; അവിടെ ഋതം തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെടുന്നു, മനസ്സിന് തന്റെ യഥാർത്ഥ പാത ലഭിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परा: away, forth
• परा: Adhikaraṇa (गति/दिशा-निर्देश) अथवा क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परा (उपसर्ग/अव्यय)

• मे: of me, my
• मे: सम्बन्ध (possessor: ‘my’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• यन्ति: go, move
• यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (याति)

• धीतयः: thoughts, hymns/insights
• धीतयः: Kartā (of यन्ति)
• Type: Noun
• Root: धीति- (from √धी ‘to think/meditate’)

• गावः: cows
• गावः: Kartā (उपमान-रूपेण; ‘like cows’)
• Type: Noun
• Root: गो-

• न: like, as
• न: सम्बन्ध (उपमा-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: न

• गव्यूतीः: cow-paths, tracks, ways
• गव्यूतीः: Karma (goal/track followed: ‘cow-tracks/paths’)
• Type: Noun
• Root: गव्यूति-

• अनु: along, after, following
• अनु: क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ (following)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• इच्छन्तीः: desiring, seeking
• इच्छन्तीः: Kartā (धीतयः के विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √इष् (इच्छति) → इच्छन्ती (वर्तमान कृदन्त)

• उरुचक्षसम्: the wide-seeing one (Varuṇa)
• उरुचक्षसम्: Karma (object of इच्छन्तीः)
• Type: Adjective (compound)
• Root: उरु- + चक्षस्- (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; ‘wide-eyed/with wide sight’)