Rig Veda 1.155.4: Mandala 1, Sukta 155, Mantra 4

Sukta 1.155

Rishi: Dīrghatamas Aucathya

Devata: Viṣṇu

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तत्तदिदस्य पौंस्यं गृणीमसीनस्य त्रातुरवृकस्य मीळ्हुषः । यः पार्थिवानि त्रिभिरिद्विगामभिरुरु क्रमिष्टोरुगायाय जीवसे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.155.4

Transliteration

tat-tad id asya paṃsyaṃ gṛṇīmasi inasya trātur avṛkasya mīḷhuṣaḥ | yaḥ pārthivāni tribhir id vigāmabhir uru kramiṣṭor urugāyāya jīvase ||

Translation

അതേ—അതേ തന്നേ—അവന്റെ വീര്യപരാക്രമത്തെ ഞങ്ങൾ പാടുന്നു: ശക്തനായ രക്ഷകന്റെ, ‘വൃക’ (ഹാനി) ഇല്ലാത്തവന്റെ, ദാനശീലന്റെ. മൂന്നു പാദചുവടുകളാൽ ഭൂമിയിലെ ലോകങ്ങളെ വിശാലമായി അളന്നവൻ—വിശാലഗമനമുള്ള ജീവതത്തിനായി, മഹത്തായ സ്തുതിഗീതത്തിനായി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed / just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• अस्य: of him / of this (one)
• अस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पौंस्यम्: manly power, prowess
• पौंस्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पौंस्य (प्रातिपदिक; पुंस् → पौंस्य)

• गृणीमसि: we praise / we sing
• गृणीमसि: —
• Type: Verb
• Root: √गॄ/गृ (स्तुति-गाने)

• एनस्य: of this one / of him
• एनस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/एना (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘एना’ series)

• त्रातुः: of the protector
• त्रातुः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: त्रातृ (प्रातिपदिक; √त्रा ‘to protect’ से कर्तृ-नाम)

• अवृकस्य: of the unharming / unwolfish (harmless) one
• अवृकस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Adjective
• Root: अ-वृक (प्रातिपदिक; वृक ‘wolf’/‘harm’ से नञ्-समास)

• मीळ्हुषः: of the bountiful giver
• मीळ्हुषः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मीळ्हु (प्रातिपदिक; √मिह्/मिह ‘to shower’ → ‘bountiful’)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पार्थिवानि: earthly (things/realms)
• पार्थिवानि: Karma
• Type: Adjective (substantive)
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक; पृथिवी-सम्बन्धी)

• त्रिभिः: with three
• त्रिभिः: Karaṇa
• Type: Numeral
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• विगामभिः: with wide strides / with far-going (steps)
• विगामभिः: Karaṇa
• Type: Noun/Adjective
• Root: विगाम (प्रातिपदिक; वि-गाम ‘wide-going/striding’)

• उरु: wide, vast
• उरु: —
• Type: Adjective (indeclinable use)
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• क्रमिष्टोः: of the strider
• क्रमिष्टोः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: क्रमिष्टृ (प्रातिपदिक; √क्रम् ‘to stride’ से कर्तृ-नाम)

• उरुगायाय: to the far-famed (one)
• उरुगायाय: Sampradāna
• Type: Adjective (epithet)
• Root: उरुगाय (प्रातिपदिक; उरु+गाय ‘wide-sung, far-famed’)

• जीवसे: for living, for life
• जीवसे: Prayojana (dative of purpose)
• Type: Noun (purpose infinitival dative)
• Root: जीवस् (प्रातिपदिक; √जीव् ‘to live’ से भाव/उद्देश्य-नाम)