Mantra 11
Sukta 1.15
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Aśvins
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अश्विना पिबतं मधु दीद्यग्नी शुचिव्रता । ऋतुना यज्ञवाहसा ॥
Samhita Patha (IAST)
अश्वि॑ना॒ पिब॑तं॒ मधु॒ दीद्य॑ग्नी शुचिव्रता । ऋ॒तुना॑ यज्ञवाहसा ॥
Transliteration
aśvínā píbatam mádhu dī́dyagnī śucivratā | ṛtúnā yajñavāhasā ||
Translation
ഹേ അശ്വിനൗ, മധു പാനം ചെയ്വിൻ; ജ്വലിച്ച അഗ്നിപോലെ ദീപ്തരായി, ശുചിവ്രതന്മാരായി, യജ്ഞവാഹകരായി—ഋതുനാ (ഋതത്തിന്റെ ക്രമത്തിൽ) വന്ന് ഈ മധുരത്വം സ്വീകരിക്കുവിൻ.
Padapatha (Word Analysis)
अश्वि॑ना । पिब॑तम् । मधु॑ । दीद्य॑ग्नी॒ इति॒ दीदि॑ऽअग्नी । शु॒चि॒ऽव्र॒ता॒ । ऋ॒तुना॑ । य॒ज्ञ॒ऽवा॒ह॒सा॒ ॥अश्विना । पिबतम् । मधु । दीद्यग्नी इति दीदिअग्नी । शुचिव्रता । ऋतुना । यज्ञवाहसा ॥aśvinā | pibatam | madhu | dīdyagnī itidīdi-agnī | śuci-vratā | ṛtunā | yajña-vāhasā
Word by Word
अश्विनाO Aśvins (the two horsemen)
अश्विना:
कर्तृ
TypeNoun (dual deity-name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
पिबतम्drink (you two)!
पिबतम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘to drink’
मधुhoney; sweet drink (Soma)
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
दीद्यग्नीyou two whose fires blaze / blazing with fire
दीद्यग्नी:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (epithet)
Rootदीद्यग्नि (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास: ‘दीद्यत् + अग्नि’)
शुचिव्रताyou two of pure observances
शुचिव्रता:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (epithet)
Rootशुचिव्रत (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि: ‘शुचि + व्रत’)
ऋतुनाwith/according to the right season (proper time/order)
ऋतुना:
करण
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
यज्ञवाहसाyou two who convey/bring the sacrifice
यज्ञवाहसा:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (epithet)
Rootयज्ञवाहस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि: ‘यज्ञं वहतः’)