Rig Veda 1.140.13: Mandala 1, Sukta 140, Mantra 13

Sukta 1.140

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional, subject to recension)

Devata: Agni (with cosmic supports: Dyāvā-Pṛthivī and Sindhus as assisting powers)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

Samhita Patha (Devanagari)

अभी नो अग्न उक्थमिज्जुगुर्या द्यावाक्षामा सिन्धवश्च स्वगूर्ताः । गव्यं यव्यं यन्तो दीर्घाहेषं वरमरुण्यो वरन्त ॥

Transliteration

abhī́ no agna ukthám íj juguryā dyā́vākṣā́mā síndhavaś ca svágūrtāḥ | gavyáṃ yavyáṃ yánto dīrghā́héṣaṃ váram aruṇyó varanta ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, സുമാർഗ്ഗത്തിൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന ദ്യാവാ-പൃഥിവീയും സിന്ധവഃ (നദികൾ)യും ഞങ്ങളുടെ ഉക്തത്തെ പൂർണ്ണ തേജസ്സോടെ ഉണർത്തട്ടെ. ഗവ്യ (ഗോ-സമ്പത്ത്)യും യവ്യ (യവ-പോഷണം)യും കൊണ്ടുവരുന്നവർ, വരം (വരദാനം) എന്നതിന്റെ ദീർഘവ്യാപിയായ ആനന്ദം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; അരുൺയഃ (അരുൺ/രുദ്രിമ ശക്തികൾ)യും അതേ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अभी: towards, upon
• अभी: Adhikaraṇa (समीप/अभिमुखता-अर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• नः: to us / our
• नः: Sampradāna (to us) / Sambandha (our)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: अग्नि-

• उक्थम्: hymn, praise-song
• उक्थम्: Karma (that which is uttered/recited)
• Type: Noun
• Root: उक्थ-

• इज्: indeed, just
• इज्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इज् (निपात; बल/निश्चयार्थक)

• जुगुर्याः: may you utter/chant
• जुगुर्याः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: गॄ/गिर् (स्तुति/गायने) → Vedic desiderative/intensive?; पदपाठे: जुगुर्याः

• द्यावाक्षामा: Heaven and Earth
• द्यावाक्षामा: Kartā (as cosmic witnesses/participants)
• Type: Noun
• Root: द्यावाक्षामन् (द्वन्द्व: द्यावा + क्षामा)

• सिन्धवः: the rivers
• सिन्धवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सिन्धु-

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• स्वगूर्ताः: well-praised, of good acclaim
• स्वगूर्ताः: Kartā (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्व-गूर्त- (गूर्त < √गॄ/गुर् ‘to praise/approve’?; ‘well-praised/with good praise’)

• गव्यम्: bovine produce; milk/wealth of cattle
• गव्यम्: Karma
• Type: Adjective/Noun
• Root: गव्य- (गो-सम्बन्धि)

• यव्यम्: barley-produce; barley
• यव्यम्: Karma
• Type: Adjective/Noun
• Root: यव्य- (यव-सम्बन्धि)

• यन्तः: going, proceeding
• यन्तः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √या (गत्यर्थे) → यत्/यन्त् (वर्तमान कृदन्त/प्र.पु. बहु)

• दीर्घाहेषम्: long neighing/long resounding cry
• दीर्घाहेषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दीर्घ-आ-हेष- (समास; हेष ‘neighing/cry’)

• वरम्: choice boon; best thing
• वरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वर-

• अरुण्यः: the ruddy ones (dawn-horses/bright beings)
• अरुण्यः: Kartā
• Type: Adjective/Noun
• Root: अरुण्य- (अरुण-सम्बन्धि; ‘ruddy, dawn-like’)

• वरन्त: they choose
• वरन्त: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √वृ (वरणे ‘to choose’)