Rig Veda Sukta 128
Mandala 1Sukta 1288 Mantras

Sukta 128

Sukta 1.128

Rishi

Kutsa Āṅgirasa (traditional for the section; RV 1.128 also Agni hymn in the same family transmission)

Devata

Agni

Chandas

Triṣṭubh

ഋഗ്വേദം 1.128 അഗ്നിസൂക്തം: ഈ സൂക്തം അഗ്നിദേവനെ ദോഷരഹിതനായ ഹോതൃവായി സ്ഥാപിക്കുന്നു; മനുഷ്യർക്കായി ജനിച്ചവനും ഇളായുടെ യാഗാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവനും ആയി, ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും തമ്മിൽ ഹവിസും സൗഹൃദവും വഹിക്കാൻ സന്നദ്ധനായി സ്തുതിക്കുന്നു. ഋതത്തോടുള്ള—തന്റെ ‘സ്വനിയമ’ത്തോടുള്ള—അഗ്നിയുടെ അനുസരണം, സമ്പത്തും കീർത്തിയും നൽകുന്ന അവന്റെ ശക്തി, കൂടാതെ പുറം ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന്—വൈരവാക്ക്, വക്രഹാനി, പാപം—രക്ഷിക്കുന്ന അവന്റെ സംരക്ഷണം എന്നിവയെ ഇത് പുകഴ്ത്തുന്നു. അവസാനം, സമൂഹം അഗ്നിയെ പ്രിയനായ, വിവേകമുള്ള ദൂതനായ, സർവ്വജ്ഞ ദർശിയായെന്ന നിലയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു; ദേവന്മാരും പോലും പവിത്രഗാനങ്ങളിലൂടെ സഹായത്തിനായി അവനെയേ വിളിക്കുന്നു.

Sanskrit recitationRig Veda 1.128

Mantras

Mantra 1

अयं जायत मनुषो धरीमणि होता यजिष्ठ उशिजामनु व्रतमग्निः स्वमनु व्रतम् । विश्वश्रुष्टिः सखीयते रयिरिव श्रवस्यते । अदब्धो होता नि षददिळस्पदे परिवीत इळस्पदे ॥

ഇവൻ മനുഷ്യനുവേണ്ടി ദൃഢമായ അധാരത്തിൽ (ധരീമണി) ജനിച്ചവൻ—ഹോതൃ, യജ്ഞത്തിൽ ഏറ്റവും യോഗ്യൻ; ഉശിജരുടെ വ്രതത്തെ അനുഗമിച്ച്—അഗ്നി തന്റെ തന്നെ വ്രതത്തെ അനുഗമിക്കുന്നു. സർവ്വാനുസരണത്തിൽ വ്യാപകമായവൻ, അവൻ നമ്മുടെ സഖാവാകുന്നു; റയി (സമൃദ്ധി)പോലെ അവൻ പ്രശസ്തനാക്കപ്പെടേണ്ടവൻ. അദബ്ധനായ ഹോതൃ ഇളയുടെ പീഠത്തിൽ (ഇളസ്പദേ) ഇരിക്കുന്നു—ഇളസ്പദേ പരിവീതനായി, ഇളസ്പദേ പരിവീതനായി.

Mantra 2

तं यज्ञसाधमपि वातयामस्यृतस्य पथा नमसा हविष्मता देवताता हविष्मता । स न ऊर्जामुपाभृत्यया कृपा न जूर्यति । यं मातरिश्वा मनवे परावतो देवं भाः परावतः ॥

യജ്ഞസാധകനായ അവനെ ഞങ്ങൾ ഋതത്തിന്റെ പഥത്തിൽ നമസ്കാരത്താലും ഹവിഷത്താലും വീശി അഗ്നിയായി ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു—ദേവത്വത്തിന്റെ വരവിന്നായി, ഹവിഷത്തോടുകൂടെ. അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് ഊർജ്ജം (പോഷകബലം) സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് വെക്കുന്നു; ഈ കൃപാ-രക്ഷയാൽ അവൻ ക്ഷയിക്കുകയില്ല. ആരെയോ മാതരിശ്വൻ മനുവിന്നായി പരാവതത്തിൽ നിന്ന് (ദൂരദേശത്തിൽ നിന്ന്) ദേവനായി കൊണ്ടുവന്നു—പരാവതത്തിൽ നിന്ന് പ്രകാശിക്കുന്ന ദേവനെ.

Mantra 3

एवेन सद्यः पर्येति पार्थिवं मुहुर्गी रेतो वृषभः कनिक्रदद्दधद्रेतः कनिक्रदत् । शतं चक्षाणो अक्षभिर्देवो वनेषु तुर्वणिः । सदो दधान उपरेषु सानुष्वग्निः परेषु सानुषु ॥

ഈ പ്രേരണയാൽ അവൻ ഭൂമിയിലെ മേഖലയെ ചുറ്റും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും ശക്തിയുടെ വൃഷഭൻ ഗർജ്ജിക്കുന്നു—തേജസ്സുള്ള ബലത്തിന്റെ രേതസ് (ബീജം) ധരിച്ചു, ഗർജ്ജിക്കുന്നു. നൂറു കണ്ണുകളാൽ കാണുന്ന ദേവൻ, ജയശാലി, വനങ്ങളുടെ ആന്തര്യത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉയർന്ന കുന്നിൻചൂഡുകളിലും ദൂരെയുള്ള ചൂഡുകളിലും നിരന്തരം തന്റെ ആസനം സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ട്—അഗ്നി ഉയർന്ന ചൂഡുകളിൽ, ദൂരെയുള്ള ചൂഡുകളിൽ.

Mantra 4

स सुक्रतुः पुरोहितो दमेदमेऽग्निर्यज्ञस्याध्वरस्य चेतति क्रत्वा यज्ञस्य चेतति । क्रत्वा वेधा इषूयते विश्वा जातानि पस्पशे । यतो घृतश्रीरतिथिरजायत वह्निर्वेधा अजायत ॥

ആ ശുക്രതു (പ്രകാശമുള്ള സംकल्पവാൻ) അഗ്നി ഓരോ ഗൃഹത്തിലും പുരോഹിതനായി മുൻപിൽ സ്ഥാപിതനാകുന്നു; തന്റെ ക്രതു (സങ്കൽപ്പ-ശക്തി)കൊണ്ട് യജ്ഞത്തെയും അധ്വര (അഹിംസകമായ ഋതു-വിധി)ത്തെയും അവൻ ബോധിക്കുന്നു—ക്രതുവാൽ തന്നേ യജ്ഞത്തെ ബോധിക്കുന്നു. അതേ ക്രതുവാൽ വേധാ (സർവ്വജ്ഞൻ) പ്രേരണയെ അമ്പുപോലെ പുറപ്പെടുവിച്ച് ജനിച്ച എല്ലാ ഭവങ്ങളെയും ദർശിക്കുന്നു. ഏതു ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് ഘൃതശ്രീ (ഘൃതത്തിൽ ദീപ്തൻ) അതിഥി ജനിച്ചുവോ—വഹ്നി, വേധാ ജനിച്ചു.

Mantra 5

क्रत्वा यदस्य तविषीषु पृञ्चतेऽग्नेरवेण मरुतां न भोज्येषिराय न भोज्या । स हि ष्मा दानमिन्वति वसूनां च मज्मना । स नस्त्रासते दुरितादभिह्रुतः शंसादघादभिह्रुतः ॥

അവന്റെ ക്രതു കൊണ്ട് അവന്റെ തവിഷികൾ (ബലങ്ങൾ) യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടു നിറയുമ്പോൾ—അഗ്നിയുടെ അവേണ (രക്ഷണം)കൊണ്ട്—മരുതുകൾ ഭോക്താവിനായി ഉള്ളതുപോലെ, പ്രേരകനായി ശക്തികളായി; ചെറുതായ ഉപയോഗത്തിനല്ല. കാരണം അവൻ തന്നെയാണ് ധനദാനത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നത്; തന്റെ മഹിമയാൽ വസുക്കളുടെ വർദ്ധനയും വരുത്തുന്നു. അവൻ നമ്മെ ദുരിത (വക്ര/കുടില) പ്രഹരത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു—അഭിഹൃതമായ ശംസാ (നിന്ദ/ആക്ഷേപ)യും അഘ (പാപ)വും കൊണ്ടുള്ള പ്രഹരത്തിൽ നിന്ന്.

Mantra 6

विश्वो विहाया अरतिर्वसुर्दधे हस्ते दक्षिणे तरणिर्न शिश्रथच्छ्रवस्यया न शिश्रथत् । विश्वस्मा इदिषुध्यते देवत्रा हव्यमोहिषे । विश्वस्मा इत्सुकृते वारमृण्वत्यग्निर्द्वारा व्यृण्वति ॥

സർവ്വവ്യാപിയായി വിശാലഗതിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന, ഋതകർമ്മത്തിന്റെ ദൂതൻ (അരതി) വലങ്കയ്യിൽ വസു (ധനം/നിധി) സ്ഥാപിക്കുന്നു; അവൻ ശിഥിലനാകുന്നില്ല—വേഗധാവകനെപ്പോലെ—യശസ്സിനായിട്ടും ശിഥിലനാകുന്നില്ല. എല്ലാവർക്കുമായി അവൻ തന്റെ ഇഷു (പ്രേരണ) സജ്ജമാക്കുന്നു, ദേവത്രാ ഹവ്യം വഹിക്കാൻ. എല്ലാ സുകൃത (സത്കർമികൾ)ക്കുമായി അഗ്നി ആ വേലി/ആവരണം തുറക്കുന്നു; ദ്വാരങ്ങളെ വിശാലമായി തുറക്കുന്നു.

Mantra 7

स मानुषे वृजने शंतमो हितोऽग्निर्यज्ञेषु जेन्यो न विश्पतिः प्रियो यज्ञेषु विश्पतिः । स हव्या मानुषाणामिळा कृतानि पत्यते । स नस्त्रासते वरुणस्य धूर्तेर्महो देवस्य धूर्तेः ॥

സ മാനുഷേ വൃജനേ ശന്തമോ ഹിതഃ—മാനവസമൂഹത്തിൽ അവൻ അത്യന്തം ശാന്തിദായകനായി സ്ഥാപിതനാകുന്നു. യജ്ഞങ്ങളിൽ അഗ്നി, പ്രിയ വിശ്പതി (ജനപതി/ലോകനാഥൻ)നെപ്പോലെ, ജയിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ. അവൻ മനുഷ്യരുടെ ഹവ്യങ്ങളുടെയും, സുകൃത (ശ്രദ്ധയോടെ നിർവഹിച്ചു സംസ്‌കൃതമാക്കിയ) കൃതികളുടെയും പതി ആകുന്നു. മഹാദേവനായ വരുണന്റെ ധൂർത്തി (കപടം)യും ബന്ധനവും മുതൽ—വരുണന്റെ ധൂർത്തിയിൽ നിന്ന്—അവൻ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നു.

Mantra 8

अग्निं होतारमीळते वसुधितिं प्रियं चेतिष्ठमरतिं न्येरिरे हव्यवाहं न्येरिरे । विश्वायुं विश्ववेदसं होतारं यजतं कविम् । देवासो रण्वमवसे वसूयवो गीर्भी रण्वं वसूयवः ॥

അഗ്നിം ഹോതാരമീളതേ—ഹവ്യത്തിന്റെ ഹോതാവിനെ, വസുധിതിം (സമ്പത്തിന്റെ ധാരകൻ)നെ, പ്രിയനെ, അത്യന്തം ചേതിഷ്ഠ (സുവിവേകി/സുചേതന) ദൂതനെ അവർ സ്തുതിക്കുന്നു; ഹവ്യവാഹനെ (ഹവ്യ-വാഹകൻ) അവർ സ്ഥാപിച്ചു, സ്ഥാപിച്ചു. വിശ്വായു (സർവ്വജീവന-വ്യാപി), വിശ്വവേദസ (സർവ്വജ്ഞ), യജ്യ ഹോതാവിനെ, കവി (ദൃഷ്ടാ-കവി)യെ—വസുയവഃ (സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്ന) ദേവന്മാർ, സഹായത്തിനായി, ഗീർഭിഃ (സ്തുതികളാൽ) രണ്വ (ആനന്ദകര)നായ അവനെ വിളിക്കുന്നു.

Frequently Asked Questions

It presents Agni as the ideal sacrificial priest (Hotṛ) who is properly installed in the rite, carries offerings to the gods, brings prosperity, and protects the worshipper from harm and hostility.

It is ritual language for establishing the sacred fire in its correct seat or station, meaning the sacrifice is set on a firm, orderly foundation where Agni can act as the true mediator.

It asks for wealth and increase, good fame, and strong protection—especially against outside dangers like hostile speech, harmful attacks, and sin that disrupts one’s life and ritual order.

Ask anything about Sukta 128 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App