Rig Veda 1.112.8 — Mandala 1, Sukta 112, Mantra 8

Sukta 1.112

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamas (traditionally ascribed for RV 1.112)

Devata: Aśvinau (the Ashvin twins)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Ashvin praise and narratives)

Samhita Patha (Devanagari)

याभिः शचीभिर्वृषणा परावृजं प्रान्धं श्रोणं चक्षस एतवे कृथः । याभिर्वर्तिकां ग्रसिताममुञ्चतं ताभिरू षु ऊतिभिरश्विना गतम् ॥

Transliteration

yā́bhiḥ śacī́bhir vṛṣaṇā parā-vṛ́jaṃ prá andháṃ śróṇaṃ cákṣase étave kṛtháḥ | yā́bhir vártikāṃ grasitā́m amuñcatam tā́bhir ū́ ṣú ūtíbhir aśvinā́ ā́ gatam ||

Translation

ഹേ വൃഷണൗ, ദീപ്തശക്തിയുടെ ബലവാനായ അധിപതികളായ അശ്വിനൗ! നിങ്ങളുടെ ശചീ-ശക്തികളാൽ നിങ്ങൾ പരാവൃജനെ—അന്ധനും മുടന്തനും ആയവനെ—മുന്നോട്ടു തിരിച്ച് ദർശനത്തിനും ഗതിക്കും യോഗ്യനാക്കി. അതേ ശക്തികളാൽ വിഴുങ്ങപ്പെട്ട വർതികയെ (ക്വെയിൽ) മോചിപ്പിച്ചു. ആ ത്വരിതവും ഉറപ്പുമായ ഊതികളാൽ, ഹേ അശ്വിനൗ, ഇവിടെ വരുവിൻ.

Word by Word

• याभिः: by which (aids/powers)
• याभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)

• शचीभिः: with powers/skills
• शचीभिः: करण
• Type: Noun
• Root: शची- (प्रातिपदिक)

• वृषणा: O you two mighty/bull-like ones
• वृषणा: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: वृषण- (प्रातिपदिक)

• परावृजम्: one cast aside/removed
• परावृजम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: परावृज्- (प्रातिपदिक; ‘one turned away/removed’)

• प्र: forth; forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• अन्धम्: the blind (man)
• अन्धम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अन्ध- (प्रातिपदिक)

• श्रोणम्: the lame (man)
• श्रोणम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: श्रोण- (प्रातिपदिक)

• चक्षसे: for sight/vision
• चक्षसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: चक्षस्- (प्रातिपदिक)

• एतवे: to go/attain (it)
• एतवे: प्रयोजन
• Type: Verb (infinitive)
• Root: इ- (धातु) → एतृ/एतु (इन्फिनिटिव्-रूप)

• कृथः: you two have made/did
• कृथः: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ- (धातु)

• याभिः: by which
• याभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)

• वर्तिकाम्: the quail (bird)
• वर्तिकाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्तिका- (प्रातिपदिक)

• ग्रसिताम्: swallowed/seized
• ग्रसिताम्: कर्म (विशेषण-भावेन)
• Type: Participle (past passive)
• Root: ग्रस्- (धातु) → ग्रसित (क्त-प्रत्यय)

• अमुञ्चतम्: you two released
• अमुञ्चतम्: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच्- (धातु) + अ (अगम) → अमुञ्चत्

• ताभिः: with those
• ताभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘त’)

• ऊ: indeed; just
• ऊ: —
• Type: Indeclinable
• Root: ऊ (निपात)

• षु: quickly; straightway
• षु: —
• Type: Indeclinable
• Root: षु (निपात)

• ऊतिभिः: with helps/aids
• ऊतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऊति- (प्रातिपदिक)

• अश्विना: O Aśvins (you two)
• अश्विना: सम्बोधन
• Type: Noun (deity name)
• Root: अश्विन्- (प्रातिपदिक)

• गतम्: come; arrive
• गतम्: क्रिया (आह्वान)
• Type: Participle (past active/resultative)
• Root: गम्- (धातु) → गत (क्त-प्रत्यय)