Sarga 97

Verse 1

तथातैःकृत्तगात्रैस्तुदशग्रीवेणमार्गणैः ।बभूववसुधातत्रप्रकीर्णाहरिभिस्तदा ।।।।

ഇങ്ങനെ ദശഗ്രീവന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവയവങ്ങൾ മുറിഞ്ഞ വാനരവീരന്മാരാൽ അവിടെ ഭൂമി വീണുകിടക്കുന്ന ഹരികളാൽ ചിതറിപ്പോയി നിറഞ്ഞു.

Verse 2

रावणस्याप्रसह्यंतंशरसम्पातमेकतः ।न शेकुस्सहितुंदीप्तंपतङ्गाज्वलनंयथा ।।।।

രാവണനിൽ നിന്ന് ഒരുമിച്ച് പെയ്തിറങ്ങിയ ആ അസഹ്യമായ, ദീപ്തമായ അമ്പുകളുടെ മഴ വാനരസേനയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷണമെങ്കിലും സഹിക്കാനായില്ല; ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ പാറ്റകൾ സഹിക്കാത്തതുപോലെ.

Verse 3

तेऽर्दितानिशितैर्बाणैःक्रोशन्तोविप्रदुद्रुवुः ।पावकार्चिस्समाविष्टादह्यमानायथागजाः ।।।।

മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ കുത്തേറ്റും പീഡിതരുമായി അവർ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് ഓടി പിരിഞ്ഞു—അഗ്നിജ്വാലകളിൽ പൊതിഞ്ഞ ഗജങ്ങൾ കത്തിക്കൊണ്ട് ഓടുന്നതുപോലെ.

Verse 4

प्लवङ्गनामनीकानिमहाभ्राणीवमारुतः ।सययौसमरेतस्मिन्विधमन्रावणश्शरैः ।।।।

ആ യുദ്ധത്തിൽ രാവണന്റെ ശരങ്ങൾ വാനരസേനയുടെ നിരകളെ ചിതറിച്ചു; കാറ്റ് മഹാമേഘക്കൂട്ടങ്ങളെ പിരിച്ചുവിടുന്നതുപോലെ.

Verse 5

कदनंतरसाकृत्वाराक्षसेन्ध्रोवनौकसाम् ।आससादततोत्वरितंयुद्धेराघवंस्तदा ।।।।

വനവാസികളായ വാനരന്മാരിൽ അതിവേഗം ഭീകരസംഹാരം വരുത്തിയ ശേഷം, രാക്ഷസേന്ദ്രൻ രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ ത്വരിതമായി രാഘവന്റെ നേരെ പാഞ്ഞെത്തി.

Verse 6

सुग्रीवस्तान्कपीन्दृष्टवाभग्नान्विद्रावितान्रणे ।गुल्मेसुषेणंनिक्षिप्यचक्रेयुद्धेऽद्भुतंमनः ।।।।

യുദ്ധത്തിൽ ആ വാനരന്മാർ തകർന്നു പിന്മാറുന്നതു കണ്ട സുഗ്രീവൻ, സംഘത്തെ ഉറപ്പിച്ചു കാക്കാൻ സുഷേണനെ അവിടെ നിയോഗിച്ചു; പിന്നെ പോരിൽ അത്ഭുതസാഹസത്തിനായി മനസ്സുറപ്പിച്ചു.

Verse 7

आत्मनस्सदृशंवीरस्सतंनिक्षिप्यवानरम् ।सुग्रीवोऽऽभिमुखश्शत्रुंप्रतस्थेपादपायुधः ।।।।

തനിക്കു തുല്യമായ ധീരവാനരസേനയെ കാവലിന് ഏല്പിച്ച ശേഷം, വൃക്ഷത്തെ ആയുധമാക്കി വീരൻ സുഗ്രീവൻ ശത്രുവിനെ നേരിട്ട് മുന്നേറി.

Verse 8

पार्श्वतःपृष्ठतश्चास्यसर्वेयूथाधिपास्स्वयम् ।अनुजह्रुर्महाशैलान् विविधांश्चमहाद्रुमान् ।।।।

അവന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലും പിന്നിലും, എല്ലാ യൂഥാധിപന്മാരും സ്വമേധയാ പിന്തുടർന്നു; അവർ മഹാശിലകളും പലവിധ മഹാവൃക്ഷങ്ങളും ചുമന്നിരുന്നു.

Verse 9

सनदन्युधिसुग्रीवस्स्वरेणमहतामहान् ।पातयन्विविधांश्चान्यान्ञ्जगामोत्तमराक्षसान् ।।।।

യുദ്ധത്തിൽ മഹാശബ്ദത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് മഹാബലവാൻ സുഗ്രീവൻ അനേകം മറ്റു ശത്രുക്കളെ വീഴ്ത്തി, ശ്രേഷ്ഠരാക്ഷസന്മാരുടെ ദിശയിൽ മുന്നേറി.

Verse 10

ममन्थ च महाकायान्राक्षसान्वानरेश्वरः ।युगान्तसमयेवायुःप्रवृद्धानगमानिव ।।।।

വാനരസേനയുടെ അധിപൻ മഹാകായരായ രാക്ഷസന്മാരെ തകർത്തു ചതച്ചു; യുഗാന്തസമയത്തെ പ്രചണ്ഡവായു മഹത്തായ കൂമ്പാരങ്ങളെ ഇടിച്ചുകുലുക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 11

राक्षसानामनीकेषुशैलवर्षंववर्ष ह ।अश्मवर्षंयथामेघःपक्षिसङ्घेषुकानने ।।।।

രാക്ഷസരുടെ സൈന്യനിരകളിലേക്കു അവൻ പാറകളുടെ മഴ പെയ്തു; കാട്ടിൽ പക്ഷിസംഘങ്ങളിലേക്കു മേഘം കല്ലുമഴ പെയ്യുന്നതുപോലെ.

Verse 12

कपिराजविमुक्तैस्तैश्शैलवर्षैस्तुराक्षसाः ।विकीर्णशिरसःपेतुर्निकृत्ताइवपर्वताः ।।।।

കപിരാജൻ വിട്ട ആ ശിലാവർഷത്തിൽ അടിയേറ്റ് രാക്ഷസന്മാർ തലകൾ ചിതറി നിലംപതിച്ചു; മുറിച്ചുവീഴ്ത്തിയ പർവ്വതങ്ങൾപോലെ.

Verse 13

अथसंक्षीयमाणेषुराक्षसेषुसमन्ततः ।सुग्रीवेणप्रभग्नेषुपतत्सुनिनदत्सु च ।।।।विरूपाक्षस्स्वकंनामधन्वीविश्राव्यराक्षसः ।रथादाप्लुत्यदुर्धर्षोगजस्कन्धमुपारुहत् ।।।।

അപ്പോൾ എല്ലാടവും രാക്ഷസർ ക്ഷയിച്ചു പോകുകയായിരുന്നു—സുഗ്രീവൻ തകർത്തതുകൊണ്ട് അവർ വീണും നിലവിളിച്ചും. അപ്പോൾ ധനുർധാരിയായ ദുർധർഷൻ രാക്ഷസൻ വിരൂപാക്ഷൻ തന്റെ നാമം ഘോഷിച്ച്, രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടി ഇറങ്ങി, മദോന്മത്തനായ ഗജത്തിന്റെ സ്കന്ധത്തിൽ കയറി.

Verse 14

अथसंक्षीयमाणेषुराक्षसेषुसमन्ततः ।सुग्रीवेणप्रभग्नेषुपतत्सुनिनदत्सु च ।।6.97.13।।विरूपाक्षस्स्वकंनामधन्वीविश्राव्यराक्षसः ।रथादाप्लुत्यदुर्धर्षोगजस्कन्धमुपारुहत् ।।6.97.14।।

അപ്പോൾ എല്ലാടവും രാക്ഷസർ ക്ഷയിച്ചു പോകുകയായിരുന്നു—സുഗ്രീവൻ തകർത്തതുകൊണ്ട് അവർ വീണും നിലവിളിച്ചും. അപ്പോൾ ധനുർധാരിയായ ദുർധർഷൻ രാക്ഷസൻ വിരൂപാക്ഷൻ തന്റെ നാമം ഘോഷിച്ച്, രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടി ഇറങ്ങി, മദോന്മത്തനായ ഗജത്തിന്റെ സ്കന്ധത്തിൽ കയറി.

Verse 15

स तंद्विरदमारुह्यविरूपाक्षोमहारथः ।वनर्दभनीमनिर्ह्रादंवानरानभ्यधावत ।।।।

മഹാരഥനായ വിരൂപാക്ഷൻ ആ ദ്വിരദത്തിൽ കയറി, ഭയങ്കരമായ ഗർജ്ജനത്തോടെ മുഴങ്ങി, വാനരസേനയിലേക്കു പാഞ്ഞുചെന്നു.

Verse 16

सुग्रीवे स शरान्घोरान्विससर्जचमूमुखे ।स्थापयामासचोद्विग्नान्राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ।।।।

സേനയുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന സുഗ്രീവനിലേക്കു അവൻ ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ വിട്ടു; കൂടാതെ വിറച്ചിരുന്ന രാക്ഷസരെ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തി, അവരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.

Verse 17

सतुविद्धश्शितैर्बाणैःकपीन्द्रस्तेनरक्षसा ।चुक्रोध स महाक्रोधोवधेचास्यमनोदधे ।।।।

ആ രാക്ഷസന്റെ മൂർച്ചയുള്ള ബാണങ്ങളാൽ വ്രണിതനായ കപീന്ദ്രൻ സുഗ്രീവൻ മഹാക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചു; ഗർജ്ജിച്ചു, അവനെ വധിക്കുമെന്ന ദൃഢനിശ്ചയം മനസ്സിൽ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 18

ततःपादपमुद्धृत्यशूरस्सम्प्रधनोहरिः ।अभिपत्यजघानास्यप्रमुखेतुमहागजम् ।।।।

അപ്പോൾ ശൂരനായ വാനരൻ യുദ്ധത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞുകയറി; ഒരു വൃക്ഷം വേരോടെ പിഴുതെടുത്തു മുന്നോട്ട് ചാടി, മുൻപിൽ നിന്ന മഹാഗജത്തെ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 19

स तुप्रहाराभिहतस्सुग्रीवेणमहागजः ।अपासर्पद्धनुर्मात्रंनिषसादननाद च ।।।।

സുഗ്രീവന്റെ ശക്തമായ പ്രഹാരത്തിൽ മഹാഗജം തളർന്നു; ധനുസ്സിന്റെ അളവോളം പിന്നോട്ട് മാറി, വേദനയിൽ കുഴഞ്ഞ് താഴെ ഇരുന്നുവീണു, ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങി ഗർജ്ജിച്ചു.

Verse 20

गजात्तुमथितात्तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान् ।राक्षसोऽऽभिमुखश्शत्रुंप्रत्युद्गम्यततःकपिम् ।।।।आर्षभंचर्मखडगं च प्रगृह्यलघुविक्रमः ।भर्त्सयन्निवसुग्रीवमाससादव्यवस्थितम् ।।।।

അപ്പോൾ ആ വീര്യവാനായ രാക്ഷസൻ മഥിതമായ ഗജത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, ശത്രുവിനെ അഭിമുഖീകരിച്ച് കപീന്ദ്രന്റെ നേരെ മുന്നേറി. വൃഷഭചർമ്മം കൊണ്ടുള്ള പരിചയും ഖഡ്ഗവും കൈയിൽ എടുത്ത്, ക്ഷിപ്രവിക്രമനായ അവൻ, ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ, അചഞ്ചലമായി നിന്ന സുഗ്രീവനെ സമീപിച്ചു.

Verse 21

गजात्तुमथितात्तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान् ।राक्षसोऽऽभिमुखश्शत्रुंप्रत्युद्गम्यततःकपिम् ।।6.97.20।।आर्षभंचर्मखडगं च प्रगृह्यलघुविक्रमः ।भर्त्सयन्निवसुग्रीवमाससादव्यवस्थितम् ।।6.97.21।।

സഹായിയുടെ ഹിതത്തിനായി ക്രോധിതനായ സുഗ്രീവൻ, മേഘസമാനമായ മഹാശില കൈയിൽ എടുത്ത് വിരൂപാക്ഷന്റെ മേൽ എറിഞ്ഞുവിട്ടു.

Verse 22

स हितस्याभिसङ्कृद्धःप्रगृह्यविपुलांशिलाम् ।विरूपाक्षायचिक्षेपसुग्रीवोजलदोपमाम् ।।।।

സഹായിയുടെ ഹിതത്തിനായി ക്രോധിതനായ സുഗ്രീവൻ, മേഘസമാനമായ മഹാശില കൈയിൽ എടുത്ത് വിരൂപാക്ഷന്റെ മേൽ എറിഞ്ഞുവിട്ടു.

Verse 23

स तांशिलामापतन्तींदृष्टवाराक्षसपुङ्गवः ।अपक्रम्यसुविक्रान्तःखडगेनप्राहरत्तदा ।।।।

ആ പാറ കുതിച്ചുവീഴുന്നതു കണ്ട രാക്ഷസപുംഗവൻ ഉടൻ മാറിനിന്നു; മഹാവിക്രമത്തോടെ ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് അപ്പോൾ അതിനെ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 24

तेनखडगप्रहारेणरक्षसाबलिनाहतः ।मुहूर्तमभवद्वीरोविसंज्ञइववानरः ।।।।

ആ ബലവാനായ രാക്ഷസന്റെ ഖഡ്ഗപ്രഹാരത്തിൽ മുറിവേറ്റ ആ വീര വാനരൻ ഒരു നിമിഷം ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ ആയി.

Verse 25

स तदा स हसोत्पत्यराक्षसस्यमहाहवे ।मुष्टिंसन्वर्त्यवेगेनपातयामासवक्षसि ।।।।

അപ്പോൾ മഹായുദ്ധത്തിൽ അവൻ പെട്ടെന്ന് ചാടി എഴുന്നേറ്റ്, മുഷ്ടി ചുരുട്ടി വേഗത്തോടെ രാക്ഷസന്റെ വക്ഷസ്സിൽ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.

Verse 26

मुष्टिप्रहाराभिहतोविरूपाक्षोनिशाचरः ।तेनखडगेनसङ्कृद्दस्सुग्रीवस्यचमूमुखे ।।।।कवचंपातयामासपद्भ्यामभिहतोऽऽपतत् ।

സുഗ്രീവന്റെ മുഷ്ടിപ്രഹാരത്തിൽ അടിയേറ്റ വിരൂപാക്ഷൻ എന്ന നിശാചരൻ ക്രോധിച്ചു; ആ ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് സൈന്യത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗത്തു തന്നേ സുഗ്രീവന്റെ കവചം വീഴ്ത്തി. പിന്നെ കാലടികളാൽ തല്ലേറ്റ് സുഗ്രീവൻ നിലംപതിച്ചു.

Verse 27

स समुत्थायपतितःकपिस्तस्यव्यसर्जयत् ।तलप्रहारमशनेस्समानंभीमनिस्स्वनम् ।।।।

വീണിട്ടും ആ കപി വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ്, ഭയങ്കര നാദത്തോടെ ഇടിമിന്നലുപോലെ പ്രചണ്ഡമായ കൈത്തളപ്രഹാരം അവന്റെ മേൽ വീശി.

Verse 28

तलप्रहारंतद्रक्षस्सुग्रीवेणसमुद्यतम् ।नैपुण्यान्मोचयित्वैनंमुष्टिनोरस्यताडयत् ।।।।

സുഗ്രീവൻ ഉയർത്തിയ ആ കൈത്തളപ്രഹാരം ആ രാക്ഷസൻ നൈപുണ്യത്തോടെ ഒഴിവാക്കി, പിന്നെ മുഷ്ടി മുറുക്കി അവന്റെ നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു.

Verse 29

तस्सुसङ्कृद्धतरःसुग्रीवोवानरेश्वरः ।।।।मोक्षितंचात्मनोदृष्टवाप्रहारंतेनरक्षसा ।

തന്റെ പ്രഹാരം ആ രാക്ഷസൻ ഒഴിവാക്കിയതു കണ്ടപ്പോൾ, വാനരാധിപൻ സുഗ്രീവൻ കൂടുതൽ ക്രോധത്തോടെ ജ്വലിച്ചു.

Verse 30

ददर्शान्तरंतस्यविरूपाक्षस्यवानरः ।।।।ततोन्यपातयत्क्रोधाच्छङ्खदेशेमहात्तलम् ।

വാനരൻ വിരൂപാക്ഷനിൽ ഒരു വിടവ് കണ്ടു; ഉടൻ ക്രോധത്തോടെ അവന്റെ ശംഖദേശത്ത് മഹത്തായ കൈത്തളപ്രഹാരം പതിപ്പിച്ചു.

Verse 31

महेन्द्राशनिकल्पेनतलेनाभिहतःक्षितौ ।।।।पपातरुधिरक्लिन्नश्शोणितंसमुद्यमन् ।स्रोतोभ्यस्तुविरूपाक्षोजलंप्रस्रवणादिव ।।।।

മഹേന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലെ ആ കൈത്തളത്തിന്റെ പ്രഹാരത്തിൽ ഭൂമിയിൽ അടിക്കപ്പെട്ടു വിരൂപാക്ഷൻ വീണു; രക്തത്തിൽ കുതിർന്നു, രക്തം ഛർദ്ദിച്ചു; അവന്റെ ശരീരസ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്ന് ജലപാതത്തിലെ വെള്ളംപോലെ രക്തധാരകൾ ഒഴുകി.

Verse 32

महेन्द्राशनिकल्पेनतलेनाभिहतःक्षितौ ।।6.97.31।।पपातरुधिरक्लिन्नश्शोणितंसमुद्यमन् ।स्रोतोभ्यस्तुविरूपाक्षोजलंप्रस्रवणादिव ।।6.97.32।।

മഹേന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലെ ആ കൈത്തളത്തിന്റെ പ്രഹാരത്തിൽ ഭൂമിയിൽ അടിക്കപ്പെട്ടു വിരൂപാക്ഷൻ വീണു; രക്തത്തിൽ കുതിർന്നു, രക്തം ഛർദ്ദിച്ചു; അവന്റെ ശരീരസ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്ന് ജലപാതത്തിലെ വെള്ളംപോലെ രക്തധാരകൾ ഒഴുകി.

Verse 33

विवृत्तनयनंक्रोधात्सफेनंरुधिराप्लुतम् ।ददृशुस्तेविरूपाक्षंविरूपाक्षतरंकृतम् ।।।।

ക്രോധത്തിൽ കണ്ണുകൾ ഉരുളുകയും, നുരകൊണ്ട് മലിനമായി രക്തത്തിൽ മുക്കപ്പെട്ടും—വീഴ്ചയുടെ ഹിംസയാൽ കൂടുതൽ വികൃതനായ വിരൂപാക്ഷനെ അവർ കണ്ടു.

Verse 34

स्फुरन्तंपरिवर्तन्तंपार्श्वेनरुधिरोक्षितम् ।करुणं च विनर्दन्तंददृशुःकपयोरिपुम् ।।।।

രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞ വശവുമായി വിറച്ചും വശത്തേക്ക് വശത്തേക്ക് ഉരുളിയും, കരുണയായി നിലവിളിച്ച ആ ശത്രുവിനെ വാനരന്മാർ കണ്ടു.

Verse 35

तथातुतौसंम्यतिसम्प्रयुक्तौ ।तरस्विनौवानरराक्षसानाम् ।।।।

ഇങ്ങനെ അടുത്ത ഏറ്റുമുട്ടലിൽ ചേർന്ന്, വാനരന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും പരാക്രമശാലികളായ സേനകൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ച് ഘോരമായി മുട്ടി.

Verse 36

विनाशितंप्रेक्ष्यविरूपनेत्रंमहाबलंतंहरिपार्थिवेन ।बलंसमस्तंकपिराक्षसानामुन्मत्तगङ्गाप्रतिमंबभूव ।।।।

വാനരരാജാവ് മഹാബലനായ വിരൂപനേത്രനെ നശിപ്പിച്ചതുകണ്ട്, വാനര-രാക്ഷസരുടെ മുഴുവൻ സൈന്യവും ഉന്മത്തമായി പൊങ്ങിപ്പാഞ്ഞു—പ്രളയപ്രവാഹത്തിലുള്ള ഗംഗയെപ്പോലെ.