HomeRamayanaYuddha KandaSarga 9Shloka 14
Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

विभीषणोपदेशः

Vibhishana’s Counsel to Ravana

खरोयद्यतिवृत्तस्तुरामेणनिहतोरणे ।अवश्यंप्राणिनांप्राणारक्षितव्यायथाबलम् ।।।।

kharo yady ativṛttas tu rāmeṇa nihato raṇe | avaśyaṃ prāṇināṃ prāṇā rakṣitavyā yathābalam ||

ഖരൻ പരിധി ലംഘിച്ചതിനാൽ രാമൻ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ വധിച്ചുവെങ്കിൽ അത് യുക്തമാണ്; കാരണം ഓരോ ജീവിയും തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് സ്വന്തം പ്രാണനെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതുതന്നെ.

खरःKhara
खरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध/condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional: if)
अतिवृत्तःhaving transgressed/exceeded
अतिवृत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअति-वृत्त (प्रातिपदिक; √वृत्-जन्य कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् खरः इति; अर्थे: 'having overstepped (limits)'
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
रामेणby Rama
रामेण:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
निहतःkilled
निहतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि-हत (प्रातिपदिक; √हन्-जन्य कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् खरः इति
रणेin battle
रणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अवश्यम्certainly
अवश्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअवश्यम् (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (certainly/necessarily)
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
प्राणाःlives
प्राणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
रक्षितव्याःmust be protected
रक्षितव्याः:
Kriyā (क्रिया/vidhi)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (Gerundive/Obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विधेय-विशेषणम् प्राणाः इति; अर्थे: 'must be protected'
यथाबलम्according to (one's) strength
यथाबलम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootयथा + बल (अव्यय + प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः: यथा बलम् (according to one's strength); अव्ययवत् प्रयोगः

"(It is true) Khara was killed by Rama in war as he acted beyond his limit. Certainly, living beings will have to protect their life with their own strength."

K
Khara
R
Rāma

FAQs

Defensive force against an aggressor who has crossed moral limits is consistent with dharma; wrongdoing naturally invites consequences.

The speaker reframes prior events (Khara’s death) as a justified outcome of Khara’s aggression, not a gratuitous offense by Rāma.

Rāma’s adherence to justified action in battle—measured violence aligned with duty.