Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

इन्द्रजित्-हनूमद्-युद्धं तथा निकुम्भिलायां होमः

Indrajit vs Hanuman; Indrajit’s Nikumbhila rite

क्षिपनीन्द्रजितंसङ्ख्येवानराभीमविक्रमाः ।वृक्षशैलमहावर्षंविसृजन्तःप्लवङ्गमाः ।।।।शत्रूणांकदनंचक्रुर्नेदुश्चविविधैस्स्वनैः ।

kṣipan indrajitaṃ saṅkhye vānarā bhīmavikramāḥ | vṛkṣa-śaila-mahāvarṣaṃ visṛjantaḥ plavaṅgamāḥ || śatrūṇāṃ kadanaṃ cakrur neduś ca vividhaiḥ svanaiḥ ||

യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിൽ ഭീമവിക്രമന്മാരായ വാനരർ ഇന്ദ്രജിത്തിനെതിരെ പാഞ്ഞുകയറി; പ്ലവംഗയോദ്ധാക്കൾ വൃക്ഷങ്ങളും പാറകളും മഹാവർഷമായി ചൊരിഞ്ഞ് ശത്രുസൈന്യത്തെ തകർത്തു, വിവിധ യുദ്ധനാദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങി.

क्षिपन्throwing
क्षिपन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षिप् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; collective/poetic agreement with subject-group (वानराः)
इन्द्रजितम्Indrajit
इन्द्रजितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्रजित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सङ्ख्येin battle
सङ्ख्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसङ्ख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative: in battle/contest
वानराःVanaras/monkeys
वानराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भीमविक्रमाःof fearsome prowess
भीमविक्रमाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक) + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: भीमः विक्रमः येषाम्/भीमविक्रम (terrible valour); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifying वानराः
वृक्षशैलमहावर्षम्a great shower of trees and rocks
वृक्षशैलमहावर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक) + शैल (प्रातिपदिक) + महावर्ष (प्रातिपदिक)
Formसमास (बहुपद): वृक्षैः शैलैः च महावर्षः (trees-and-rocks great shower), as object; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विसृजन्तःhurling/letting loose
विसृजन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-सृज् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifying प्लवङ्गमाः
प्लवङ्गमाःmonkeys
प्लवङ्गमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शत्रूणाम्of the enemies
शत्रूणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
कदनम्slaughter/destruction
कदनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चक्रुःmade/did
चक्रुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
नेदुःroared/shouted
नेदुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
विविधैःwith various
विविधैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, बहुवचन; qualifying स्वनैः
स्वनैःsounds/cries
स्वनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Courageous Vanaras, innumerable in number began to rain trees and rocks throwing on the enemies. The Rakshasas number rolled on the battlefield shouting in numerous tones.

I
Indrajit
V
Vānaras
E
Enemies (Rākṣasas)

FAQs

Resolute action in a just struggle—dharma demands steadfast resistance to adharma when the community is threatened.

The Vānara army intensifies the assault, targeting Indrajit and overwhelming the enemy with thrown trees and rocks.

Valor (vīrya) and determination—fighting without retreat and pressing the advantage.