Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

इन्द्रजितो मायासीतावधः

Indrajit’s Illusory Sita Episode and Hanuman’s Rebuke

अब्रवीत्तांतुशोकार्तांनिरानन्दांतपस्विनीम् ।दृष्टवारथोस्थितांदृष्ट्वाराक्षसेन्द्रसुतश्रिताम् ।।6.81.12।।कंसमर्थितमस्येतिचिन्तयन्समहाकपिः ।सहतैर्वानरश्रेष्ठैरभ्यधावतरावणिम् ।।6.81.13।।

abravīt tāṃ tu śokārtāṃ nirānandāṃ tapasvinīm | dṛṣṭvā rathasthitāṃ dṛṣṭvā rākṣasendrasutaśritām ||

kiṃ samarthitam asyeti cintayan sa mahākapiḥ | saha tair vānaraiḥ śreṣṭhair abhyadhāvata rāvaṇim ||

ശോകാകുലയും ആനന്ദരഹിതയും തപസ്വിനിയെപ്പോലെയും—രഥത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതും രാക്ഷസരാജപുത്രന്റെ അധികാരത്തിലുമുള്ള അവളെ കണ്ട മഹാകപി “ഇവൾക്കു എന്തു സംഭവിച്ചു?” എന്നു വിചാരിച്ചു; വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരോടൊപ്പം അവൻ രാവണി (ഇന്ദ്രജിത്) മേൽ ആക്രമിച്ചു.

किम्what/why
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम (interrogative pronoun)
समर्थितम्prepared/placed
समर्थितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + अर्थ् (धातु) → समर्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'समर्थित' = समर्थं कृतम्/स्थितम् (made ready/placed)
अस्यof her/of this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Gen), एकवचन; सर्वनाम
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
चिन्तयन्thinking/worrying
चिन्तयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
महाकपिःthe great monkey (Hanuman)
महाकपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहā + कपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् कपिः)
सहtogether with
सह:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपसर्ग/पूर्वपद-निपात (preposition-like: 'together with'); सह + तृतीया
तैःwith those
तैः:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instr), बहुवचन; सर्वनाम
वानरश्रेष्ठैःwith the best of the vanaras
वानरश्रेष्ठैः:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootवानर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणां श्रेष्ठाः)
अभ्यधावतrushed towards
अभ्यधावत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + धाव् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
रावणिम्Rāvaṇa's son (Indrajit)
रावणिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरावणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc), एकवचन; रावणस्य पुत्रः (patronymic)

Great Vanara, Hanuman, gazing at miserable, joyless, ascetic woman seated in the chariot, worried, why she is in the chariot. He spoke to the best of Vanara leaders and rushed towards the son of Ravana with them.

H
Hanumān
S
Sītā
R
Rāvaṇi (Indrajit)
V
vānaras
C
chariot
R
rākṣasa-king (Rāvaṇa, implied)

FAQs

When adharma uses intimidation and display, dharma responds with clear recognition of wrongdoing and readiness to protect, not with paralysis or despair.

A repeated narration (recensional) of Hanumān’s alarm at seeing Sītā in the chariot and his immediate charge at Indrajit.

Protective valor (śaurya) joined with discernment—Hanumān first assesses, then acts.