Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

अङ्गदंव्यथितंदृष्टवासीदन्तमिवसागरम् ।।।।दुरासदंहरिश्रेष्ठंरामायन्येन्यवेदयन् ।

aṅgadaṃ vyathitaṃ dṛṣṭvā sīdantam iva sāgaram |

durāsadaṃ hariśreṣṭhaṃ rāmāya nyavēdayan ||

വ്യഥിതനായ അങ്ങദനെ കണ്ടപ്പോൾ—വാനരങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സമീപിക്കാനുദ്ദേശം ദുഷ്കരനുമായവൻ—സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങുന്നതുപോലെ താഴ്ന്നു വീഴുന്നതായി; അപ്പോൾ പ്രമുഖ വാനരന്മാർ ഈ വിവരം രാമനോട് അറിയിച്ചു.

अङ्गदम्Angada
अङ्गदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
व्यथितम्pained/tormented
व्यथितम्:
कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootव्यथित (प्रातिपदिक; √व्यथ् PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (PPP); पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying अङ्गदम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावः (Gerund): 'having seen'
सीदन्तम्sinking/despondent
सीदन्तम्:
कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootसद् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying अङ्गदम्)
इवlike
इव:
सम्बन्ध (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्ययम्
सागरम्an ocean
सागरम्:
उपमान (Upamāna)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; उपमान
दुरासदम्hard to approach
दुरासदम्:
कर्म-विशेषणम् (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर्-आसद (प्रातिपदिक; दुर् + आसद)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying हरिश्रेष्ठम्/अङ्गदम् as 'hard to approach')
हरिश्रेष्ठम्the foremost of monkeys
हरिश्रेष्ठम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootहरि-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक; हरि + श्रेष्ठ)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; अङ्गदस्य विशेषण-रूपेण
रामायto Rama
रामाय:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, चतुर्थी, एकवचनम् (Dative)
न्यवेदयन्reported/informed
न्यवेदयन्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootनि+विद् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्; नि-उपसर्गः; causative sense 'reported/informed' in context

Seeing the foremost Vanara, Angada who was difficult to encounter fell and like sinking into the ocean of despondency, the foremost Vanaras submitted to Rama.

A
Angada
R
Rāma
V
Vanara leaders (hariśreṣṭhāḥ)

FAQs

Dharma includes responsible communication: informing the rightful leader enables timely protection and just action, preventing chaos in crisis.

Angada is badly hurt and collapsing; the vanara chiefs go to Rama and report Angada’s condition.

Collective responsibility and loyalty: the vanaras do not abandon Angada but seek Rama’s direction for his protection.