Shloka 45

स तुतेनप्रहारेणमैन्दोवानरयूथपः ।मर्मण्यभिहतस्तेनपपा त भुविमूर्छितः ।।।।

sa tu tena prahāreṇa maindo vānarayūthapaḥ |

marmaṇy abhihatas tena papāta bhuvi mūrchitaḥ ||

ആ പ്രഹാരത്താൽ മർമ്മസ്ഥാനത്ത് ആഹതനായ വാനരയൂഥപൻ മൈന്ദൻ മൂർച്ച്ഛിതനായി ഭൂമിയിൽ വീണു.

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तुindeed / but
तु:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तेनby that
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; सर्वनाम
प्रहारेणblow
प्रहारेण:
करण (Karaṇa/Instrument; means)
TypeNoun
Rootप्रहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
मैन्दःMainda
मैन्दः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootमैन्द (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वानर-यूथपःleader of the monkey-troop
वानर-यूथपः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootवानर + यूथप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (‘वानराणां यूथपः’)
मर्मणिin a vital spot
मर्मणि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अभिहतःhit
अभिहतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of मैन्दः)
TypeAdjective
Rootअभि + हन् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
तेनby that
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; सर्वनाम
पपातfell
पपात:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भुविon the ground
भुवि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक; स्त्री)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
मूर्छितःunconscious
मूर्छितः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of मैन्दः)
TypeAdjective
Rootमूर्छित (प्रातिपदिक; मूर्छ् धातु से क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

That blow hit the Vanara leader in his private parts, and Mainda lost consciousness and fell down.

M
Mainda
K
Kumbha (implied as attacker)

FAQs

It underscores the gravity of conflict: even the strong can fall. Dharma-oriented reflection recognizes the human (and heroic) vulnerability within war.

After being hit at a vital point, Mainda loses consciousness and collapses on the battlefield.

Endurance tested—Mainda’s leadership is shown by his presence in the front lines, even though he is overcome by injury.