Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

सागरौघनिभंभीमंदृष्टवाबाणार्दितंबलम् ।मार्गतेजाम्बवन्तंस्मिहनूमान् सविभीषणः ।।6.74.13।।

sāgaraughanibhaṃ bhīmaṃ dṛṣṭvā bāṇārditaṃ balam |

mārgate jāmbavantaṃ sma hanūmān sa-vibhīṣaṇaḥ ||6.74.13||

അമ്പുകളാൽ മുറിവേറ്റ, സമുദ്രപ്രളയത്തെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായ ആ സൈന്യബലത്തെ കണ്ടു, ഹനുമാൻ വിഭീഷണനോടൊപ്പം ജാംബവാനെ തേടിത്തുടങ്ങി.

कच्चित्is it the case that...?
कच्चित्:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootkaccit (अव्यय)
Formअव्यय (interrogative particle)
आर्यशरैःby noble arrows
आर्यशरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootārya + śara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-भाव (āryāḥ śarāḥ = noble arrows), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Roottīkṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; 'शरैः' इति विशेषण
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
प्राणाःlife-breaths; life
प्राणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ध्वंसिताःdestroyed
ध्वंसिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√dhvaṃs (धातु) + dhvaṃsita (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'प्राणाः' इति विशेषण; कर्मणि प्रयोग-भाव (destroyed)
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
विभीषणवचःVibhishana's words
विभीषणवचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvibhīṣaṇa + vacas (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (vibhīṣaṇasya vacaḥ), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√śru (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
जाम्बवान्Jambavan
जाम्बवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjāmbavant (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ऋक्षपुङ्गवःforemost of bears
ऋक्षपुङ्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛkṣa + puṅgava (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (ṛkṣāṇāṃ puṅgavaḥ = best of bears), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'जाम्बवान्' इत्यस्य विशेषण
कृच्छ्रात्with difficulty
कृच्छ्रात्:
Hetu/Ablative (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootkṛcchra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative/5th), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (adverbial: 'with difficulty')
अभ्युग्दिरन्uttering
अभ्युग्दिरन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootabhi-ud-√gṛ (धातु) (पाठभेद: अभ्युद्गिरन्)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'जाम्बवान्' इत्यस्य क्रियाविशेषणभाव (uttering)
वाक्यम्a speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'वचनम्' इति विशेषण
वचनम्statement
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'अब्रवीत्' इत्यस्य कर्म
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Paulastya (Vibheeshana of Paulastya clan), seeing the son of Prajapathi (Jambavan), who by nature was wise and aged, afflicted by hundreds of arrows, like a cooling fire sacrifice, went close by and spoke these words.

H
Hanumān
V
Vibhīṣaṇa
J
Jāmbavān
V
Vānara army

FAQs

Dharma in war includes care for companions—seeking the injured and ensuring their safety rather than ignoring them amid chaos.

The battlefield is filled with arrow-wounded vānaras; Hanumān and Vibhīṣaṇa look for the elder ally Jāmbavān.

Solidarity and responsibility—Hanumān and Vibhīṣaṇa act quickly to locate and aid a wounded leader.