Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

हनूमन्तं च सुग्रीवमङ्गदंगन्धमादनम् ।जाम्बवन्तंसुषेणं च वेगदर्शिनमेव च ।।6.73.62।।मैन्दं च द्विविदंनीलंगवाक्षंगजगोमुभौ ।केसरिंहरिलोमानंविद्युद्धंष्ट्रं च वानरम् ।।6.73.63।।सूर्याननंज्योतिमुखंतथादधिमुखंहरिम् ।पावकाक्षनळंचैवकुमुदंचैववानरम् ।।6.73.64।।प्रसैश्शूलैश्शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसम्हितैः ।विव्याधहरिशार्दूलान् सर्वांस्तान्राक्षसोत्तमः ।।6.73.65।।

maindaṃ ca dvividaṃ nīlaṃ gavākṣaṃ gajagomubhau |

kesariṃ harilomānaṃ vidyuddaṃṣṭraṃ ca vānaram ||

അവൻ മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ, നീലൻ, ഗവാക്ഷൻ, ഗജൻ, ഗോമുഖൻ—അതുപോലെ കേസരി, ഹരിലോമാൻ, വിദ്യുദ്ദംഷ്ട്ര എന്ന പരാക്രമശാലികളായ വാനരന്മാരെയും വീഴ്ത്തി.

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya, emphatic particle (निपात)
gadābhiḥwith maces
gadābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootgadā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental, Plural
hari-yūtha-mukhyānleaders of monkey troops
hari-yūtha-mukhyān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदik) + yūtha (प्रातिपदik) + mukhya (प्रातिपदik)
FormMasculine, Accusative, Plural; tatpurusha: harīṇāṃ yūthānāṃ mukhyāḥ
nirbhidyahaving pierced
nirbhidya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootnir-bhid (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), having pierced
bāṇaiḥwith arrows
bāṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदik)
FormMasculine, Instrumental, Plural
tapanīya-vaṅkhaiḥwith golden (gleaming) shafts
tapanīya-vaṅkhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Roottapanīya (प्रातिपदik) + vaṅkha (प्रातिपदik)
FormMasculine, Instrumental, Plural; karmadhāraya: 'golden-shining' (tapanīya = gold) qualifying bāṇaiḥ
vavarṣarained down
vavarṣa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛṣ (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, Singular, Parasmaipada
rāmamRama
rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदik)
FormMasculine, Accusative, Singular
śara-vṛṣṭi-jālaiḥwith volleys of arrow-rain
śara-vṛṣṭi-jālaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदik) + vṛṣṭi (प्रातिपदik) + jāla (प्रातिपदik)
FormNeuter, Instrumental, Plural; tatpurusha: śarāṇāṃ vṛṣṭeḥ jālāni (net/volley of arrow-rain)
sa-lakṣmaṇamtogether with Lakshmana
sa-lakṣmaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsa (अव्यय-सह) + lakṣmaṇa (प्रातिपदik)
FormMasculine, Accusative, Singular; 'with Lakshmana' as a compound-like prefix sa- (सह)
bhāskara-raśmi-kalpaiḥlike the sun's rays
bhāskara-raśmi-kalpaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootbhāskara (प्रातिपदik) + raśmi (प्रातिपदik) + kalpa (प्रातिपदik)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural; tatpurusha: bhāskararaśmibhiḥ kalpāḥ (like sun-rays) qualifying śaravṛṣṭijālaiḥ

Indrajith, the foremost of the Rakshasas, with lances, tridents, sharp arrows charged with mantras pierced at all the tigers among Vanaras --Hanuman, Sugriva, Angada, Gandhamadanam, Jambavantha, Sushena, Vegadarsi, Mainda, Dwivida, Neela, Gavaksha, Vidyuuhamshtra, and monkeys Suryanana, Jyothimukha, Dadhimukha, Pavaksha, and also Nala, Kumuda.

I
Indrajit
M
Mainda
D
Dvivida
N
Nīla
G
Gavākṣa
G
Gaja
K
Kesarin

FAQs

Dharma in conflict includes preparedness and perseverance: the righteous side must endure concentrated attacks on leadership without abandoning the cause.

Indrajit continues his barrage, striking additional named leaders among the vānara forces.

Courage under pressure—leaders are singled out, yet the army’s purpose (restoring justice) remains intact.