Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

स तेनाभिहतोमूर्ध्निशैलेनेन्द्ररिपुस्तदा ।।।।कुम्भकर्णःप्रजज्वालक्रोधेनमहतातदा ।सोऽभ्यधावतवेगेनवालिपुत्रममर्षणम् ।।।।

sa tenābhihato mūrdhni śailenendraripus tadā |

kumbhakarṇaḥ prajajvāla krodhena mahatā tadā |

so 'bhyadhāvata vegena vāliputram amarṣaṇam ||

ആ പർവ്വതം ശിരസ്സിൽ പതിഞ്ഞപ്പോൾ ഇന്ദ്രശത്രുവായ കുംഭകർണൻ മഹാക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചു; പിന്നെ സഹിക്കാത്ത വാലിപുത്രൻ അംഗദന്റെ നേരെ വേഗത്തോടെ പാഞ്ഞു.

सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तेनby that (with it)
तेन:
करण
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
अभिहतःstruck
अभिहतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअभि-हन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
शैलेनwith a rock/mountain
शैलेन:
करण
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
इन्द्ररिपुःenemy of Indra
इन्द्ररिपुः:
कर्ता
TypeNoun
Rootइन्द्र-रिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य रिपुः)
तदाthen
तदा:
सम्बन्ध (time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
कुम्भकर्णःKumbhakarna
कुम्भकर्णः:
कर्ता
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रजज्वालblazed, flared up
प्रजज्वाल:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-ज्वल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
क्रोधेनwith anger
क्रोधेन:
करण (cause/instrument)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
महताgreat
महता:
करण-विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (क्रोधस्य)
तदाthen
तदा:
सम्बन्ध (time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अभ्यधावतrushed at
अभ्यधावत:
क्रिया
TypeVerb
Rootअभि-धाव् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वेगेनwith speed
वेगेन:
करण
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वालिपुत्रम्Vali's son (Angada)
वालिपुत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवालि-पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वालिनः पुत्रः)
अमर्षणम्unenduring, intolerant
अमर्षणम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootअमर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वालिपुत्रस्य)

Hit on the forehead by Angada, Kumbhakarna, burning with fury rushed. The intolerant Rakshasa then rushed to Vali's son with force.

K
Kumbhakarṇa
I
Indra
V
Vāli
A
Angada

FAQs

A dharmic reading contrasts righteous courage with rage: anger (krodha) is shown as a consuming force that drives reckless retaliation—an ethical warning embedded in the battle narrative.

After being struck by Angada’s thrown mountain-summit, Kumbhakarṇa becomes enraged and rushes to attack Angada directly.

For Angada (by implication): kṣānti and steadiness under threat; for Kumbhakarṇa: the vice of uncontrolled krodha that clouds judgment.