HomeRamayanaYuddha KandaSarga 67Shloka 121
Previous Verse
Next Verse

Shloka 121

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

आयुधानि च सर्वाणिविप्राकीर्यन्तभूतले ।स निरायुधमात्मानंयदामेनेमहाबलः ।।।।मुष्टिभ्यां च चरणाभ्यां च चकारकदनंमहत् ।

āyudhāni ca sarvāṇi viprākīryanta bhūtale | sa nirāyudham ātmānaṃ yadā mene mahābalaḥ | muṣṭibhyāṃ ca caraṇābhyāṃ ca cakāra kadanaṃ mahat ||

എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ഭൂമിയിൽ ചിതറിപ്പോയപ്പോൾ, മഹാബലൻ താൻ നിരായുധനാണെന്ന് കരുതി, മുഷ്ടികളാലും പാദങ്ങളാലും മഹാവിനാശകരമായ സംഹാരം നടത്തി.

आयुधानिweapons
आयुधानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of आयुधानि)
विप्राकीर्यन्तwere scattered
विप्राकीर्यन्त:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+प्र+√कीर् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदी/कर्मणि-प्रयोग (passive sense: were scattered)
भूतलेon the ground
भूतले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निरायुधम्weaponless
निरायुधम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of आत्मानम्)
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यदाwhen
यदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb/conjunction: when)
मेनेthought/considered
मेने:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदी
महाबलःthe mighty one
महाबलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुष्टिभ्याम्with (his) fists
मुष्टिभ्याम्:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
चरणाभ्याम्with (his) feet
चरणाभ्याम्:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
चकारmade/did
चकार:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
कदनम्slaughter/havoc
कदनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महत्great
महत्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of कदनम्)

All his weapons scattered on the ground, the mighty Kumbhakarna deprived of weapons thought for himself and created havoc with his feet and fists.

K
Kumbhakarṇa
W
weapons (āyudha)
G
ground (bhūtala)

FAQs

It warns that when inner restraint is absent, violence does not depend on instruments; dharma requires self-governance, otherwise strength turns into indiscriminate harm.

Kumbhakarṇa’s weapons are lost/scattered, yet he continues the fight using only his body, causing heavy destruction.

By contrast, the implied virtue is disciplined force (maryādā in battle): righteous warriors aim to stop a threat, not to revel in destruction.