Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

अकम्पन-प्रेषणम् तथा कपि-राक्षस-रणवर्णनम्

Akampana Dispatched; The Vanara–Rakshasa Battle and Omens

अभवत्सुदिनेकालेदुर्दिनंरूक्षमारुतम् ।।।।ऊचुःखगमृगाःसर्वेवाचःक्रूराभयावहाः ।

abhavat sudine kāle durdinaṃ rūkṣa-mārutam |

ūcuḥ khaga-mṛgāḥ sarve vācaḥ krūrā bhayāvahāḥ ||6.55.11||

ശുഭമായിരുന്ന സുദിനകാലത്ത് പെട്ടെന്നു ദുര്ദിനം മൂടി, കാറ്റ് രൂക്ഷമായി വീശി; എല്ലായിടത്തും പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും ക്രൂരവും ഭയാവഹവും ആയ നിലവിളികൾ മുഴക്കി.

abhavatbecame
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
sudineon a fair day
sudine:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsudina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
kāleat a time
kāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
durdinama gloomy day
durdinam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdurdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्तृवत् (that which became)
rūkṣamārutama harsh wind
rūkṣamārutam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrūkṣa-māruta (प्रातिपदिक; रूक्ष + मारुत)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'रूक्षः मारुतः'
ūcuḥuttered/cried
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
khagamṛgāḥbirds and beasts
khagamṛgāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkhaga-mṛga (प्रातिपदिक; खग + मृग)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्वः (birds and beasts)
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (खगमृगाः)
vācaḥwords/cries
vācaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्म (object of ūcuḥ)
krūrāḥcruel
krūrāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (वाचः)
bhayāvahāḥfear-bringing
bhayāvahāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhaya-āvaha (प्रातिपदिक; भय + आवह)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (वाचः); 'भयम् आवहन्ति'

At a time on a good day of fine weather, it became cloudy, birds and beasts were making frightening cries all over.

B
Birds (khaga)
B
Beasts (mṛga)

FAQs

Nature’s disturbance mirrors moral disturbance: when conflict escalates beyond righteousness, the world itself seems to protest—inviting leaders to re-examine motives and methods.

As the battle context intensifies, ominous environmental changes and animal cries appear as portents.

Attentiveness to warnings and humility before cosmic order (ṛta/dharma) are implied as the proper response.