Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

धूम्राक्षवधः

The Slaying of Dhumrākṣa

धूम्राक्षंनिहतंदृष्टवाहतशेषानिशाचराः ।।6.52.37।।त्रस्ताःप्रविविशुर्लङ्कांवध्यमानाःप्लवङ्गमैः ।

dhūmrākṣaṃ nihataṃ dṛṣṭvā hata-śeṣā niśācarāḥ |

trastāḥ praviviśur laṅkāṃ vadhyamānāḥ plavaṅgamaiḥ ||6.52.37||

ധൂമ്രാക്ഷൻ വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ടപ്പോൾ ശേഷിച്ച നിശാചരന്മാർ ഭീതരായി; വാനരന്മാർ അവരെ അടിച്ചുതകർക്കുന്നതിനിടയിലും അവർ ലങ്കയിലേക്കു ഓടിക്കയറി.

धूम्राक्षम्Dhumraksha
धूम्राक्षम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootधूम्राक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेष्य (object seen)
निहतम्killed
निहतम्:
कर्मविशेषण (Adjectival to object)
TypeAdjective
Rootनि + √हन् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), धूम्राक्षम् इति विशेषणम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
हत-शेषाःthe survivors
हत-शेषाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहत (कृदन्त, √हन् + क्त) + शेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (हताः शेषाः = those remaining after being slain)
निशाचराःnight-rangers (rakshasas)
निशाचराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनिशाचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
त्रस्ताःfrightened
त्रस्ताः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Root√त्रस् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
प्रविविशुःentered (back)
प्रविविशुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्र + √विश् (धातु)
Formलिट्/परोक्षभूत (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
लङ्काम्into Lanka
लङ्काम्:
कर्म (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गत्यर्थकर्म (destination)
वध्यमानाःbeing slain
वध्यमानाः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Root√वध् (धातु) + य (यक्/य-प्रत्यय, कर्मणि) + शानच् (शानच्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि वर्तमानकाले शानच् (passive present participle)
प्लवङ्गमैःby the monkeys (vanaras)
प्लवङ्गमैः:
करण/कर्ता (Agent/Instrument in passive)
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

Vanaras 's bodies split in their necks by the terrible tridents, took up trees and rocks to fight.

D
Dhūmrākṣa
N
Niśācaras (rākṣasas)
P
Plavaṅgamas (vānaras)
L
Laṅkā

FAQs

When adharma loses its champion, it collapses into fear: dharma’s steadiness has a moral-psychological force that breaks unjust aggression.

After Dhūmrākṣa’s death, the remaining rākṣasas retreat into Laṅkā while the vānaras pursue.

Strategic momentum and collective resolve—pressing the advantage to prevent renewed harm.