Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

धूम्राक्षवधः

The Slaying of Dhumrākṣa

तमापतन्तंधूम्राक्षोगदामुद्यम्यवीर्यवान् ।विनर्दमानःसहसाहनूमन्तमभिद्रवत् ।।6.52.33।।

tam āpatantaṃ dhūmrākṣo gadām udyamya vīryavān | vinardamānaḥ sahasā hanūmantam abhidravat ||6.52.33||

ഹനുമാൻ പാഞ്ഞെത്തുന്നതു കണ്ട ധൂമ്രാക്ഷൻ പരാക്രമത്തോടെ ഗദ ഉയർത്തി; ഭീകരഗർജ്ജനത്തോടെ സഹസാ ഹനുമാനെതിരെ കുതിച്ചു.

तम्him
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; pronoun referring to हनूमन्तम्
आपतन्तम्rushing/falling upon
आपतन्तम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-पत् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; present participle qualifying तम्/हनूमन्तम्
धूम्राक्षःDhumrākṣa
धूम्राक्षः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम्राक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गदाम्mace
गदाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उद्यम्यhaving raised
उद्यम्य:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउद्-यम् (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप्, अव्यय; having lifted
वीर्यवान्mighty, heroic
वीर्यवान्:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; possessive adjective
विनर्दमानःroaring
विनर्दमानः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-नर्द् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; present participle
सहसाsuddenly, with force
सहसा:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय/प्रातिपदिक-निपातवत्)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अव्यय; suddenly/violently
हनूमन्तम्Hanumān
हनूमन्तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभिद्रवत्ran at, charged
अभिद्रवत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-द्रु (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd sg imperfect

Lifting his mace on seeing Hanuman, heroic and brave Dhumraksha darted on Hanuman, roaring like a lion.

D
Dhūmrākṣa
H
Hanumān
M
Mace (gadā)

FAQs

The verse illustrates the escalation inherent in adharma-driven aggression—force meeting force—underscoring why dharma values self-control and right intention.

Dhūmrākṣa counters Hanumān’s charge by lifting his mace and rushing to strike him.

For Dhūmrākṣa: audacity and martial confidence (though not necessarily righteous); for the scene: intensity of single combat.