Next Verse

Shloka 1

धूम्राक्षवधः

The Slaying of Dhumrākṣa

धूम्राक्षंप्रेक्ष्यनिर्यान्तंराक्षसंभीमविक्रमम् ।विनेदुर्वानरास्सर्वेप्रहृष्टायुद्धकाङ् क्षिणः ।।6.52.1।।

dhūmrākṣaṃ prekṣya niryāntaṃ rākṣasaṃ bhīmavikramam |

vinēdur vānarāḥ sarve prahṛṣṭā yuddhakāṅkṣiṇaḥ || 6.52.1 ||

ഭീകരപരാക്രമനായ രാക്ഷസൻ ധൂമ്രാക്ഷൻ പുറപ്പെടുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ച് ഉല്ലസിച്ച എല്ലാ വാനരരും ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ചു.

धूम्राक्षम्Dhumrākṣa
धूम्राक्षम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootधूम्राक्ष (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रेक्ष्यhaving seen
प्रेक्ष्य:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeVerb
Rootप्र-√ईक्ष्/√इक्ष् (धातु) + ल्यप् (प्रत्यय)
Formल्यबन्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
निर्यान्तम्going out, advancing
निर्यान्तम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्-√या (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; धूम्राक्षम् इति विशेषणम्
राक्षसम्the rākṣasa
राक्षसम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; धूम्राक्षम् इत्यस्य अप्पोजिशन
भीमविक्रमम्of terrible prowess
भीमविक्रमम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीम-विक्रम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; राक्षसम्/धूम्राक्षम् इति विशेषणम्
विनेदुःroared, raised a loud cry
विनेदुः:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootवि-√नद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
वानराःmonkeys (Vānara warriors)
वानराः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; वानराः इति विशेषणम्
प्रहृष्टाःdelighted
प्रहृष्टाः:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√हृष् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; वानराः इति विशेषणम्
युद्धकाङ्क्षिणःdesiring battle
युद्धकाङ्क्षिणः:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुद्ध-काङ्क्षिन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; वानराः इति विशेषणम्

Seeing Dhumraksha of terrible prowess returning, the vanaras made loud noises out of joy and desire to wage war.

D
Dhumrākṣa
R
rākṣasas
V
vānara army

FAQs

Dharma here is righteous resolve: when a grave threat appears, defenders of a just cause respond with unity and courage rather than fear.

Dhumrākṣa comes out to fight; the vānara forces, energized, raise a loud war-cry as the battle intensifies.

Collective valor and morale among the vānara warriors—readiness to face danger for their ally and for justice.