Previous Verse

Shloka 36

धूम्राक्षप्रेषणम्

The Dispatch of Dhūmrākṣa

ततःसुभीमोबहुभिर्निशाचरैर्वृतोऽभिनिष्क्रम्यरणोत्सुकोबली ।ददर्शतांराघवबाहुपालितांमहौघकल्पांबहुवानरींचमूम् ।।6.51.36।।

tataḥ subhīmo bahubhir niśācarair vṛto 'bhiniṣkramya raṇotsuko balī |

dadarśa tāṃ rāghavabāhupālitāṃ mahaughakalpāṃ bahuvānarīṃ camūm ॥6.51.36॥

പിന്നീട് അത്യന്തം ഭീകരനും ബലവാനുമായ അവൻ, അനേകം നിശാചരന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന്, യുദ്ധോത്സുകനായി പുറപ്പെട്ടു; രാഘവന്റെ ഭുജബലം കാവലായ, പ്രളയകാല മഹാപ്രവാഹംപോലെ തോന്നുന്ന അനേകം വാനരന്മാരുടെ വിശാല സൈന്യത്തെ അവൻ കണ്ടു.

ततःthen, thereafter
ततः:
कालाधिकरण (temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereafter)
सुभीमःvery formidable
सुभीमः:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-भीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
बहुभिःwith many
बहुभिः:
करण-विशेषण (instrumental qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; निशाचरैः इति विशेषणम्
निशाचरैःby night-roamers (rākṣasas)
निशाचरैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootनिशाचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
वृतःsurrounded
वृतः:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Root√वृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सुभीमः/धूम्राक्षः इत्यस्य विशेषणम्
अभिनिष्क्रम्यhaving marched out
अभिनिष्क्रम्य:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeVerb
Rootअभि-निस्-√क्रम् (धातु) + ल्यप् (प्रत्यय)
Formल्यबन्त/क्त्वान्त-समकक्ष (absolutive/gerund), अव्ययभाव
रणोत्सुकःeager for battle
रणोत्सुकः:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरण-उत्सुक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
बलीstrong
बली:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
ददर्शsaw, beheld
ददर्श:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
ताम्that (her/it)
ताम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम; मूम् इत्यस्य निर्देशः
राघवबाहुपालिताम्protected by Rāghava's arms
राघवबाहुपालिताम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootराघव-बाहु-पालित (प्रातिपदिक; समास)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle) from √पाल्; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मूम् इति विशेषणम्; (राघवस्य बाहुभ्याम् पालिता)
महौघकल्पाम्like a great flood
महौघकल्पाम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा-ओघ-कल्प (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मूम् इति विशेषणम्
बहुवानरीम्abounding in monkeys
बहुवानरीम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु-वानर (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मूम् इति विशेषणम्
and
:
समुच्चय (connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मूम्army
मूम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Thereafter many strong and powerful Rakshasas surrounding Dhumraksha, who was enthusiastic about war, beheld many Vanaras protected by Raghava like at universal dissolution.।। ઇત્યાર્ષેવાલ્મીકીયેશ્રીમદ્રામાયણેઆદિકાવ્યેયુદ્ધકાણ્ડેએકપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।।This is the end of the fifty first sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

D
Dhumrākṣa
N
niśācara (rākṣasas)
R
Rāghava (Rāma)
V
vānarāḥ (vānaras)
C
camū (army)

FAQs

Righteous leadership protects and steadies the community; Rāma’s dharmic guardianship is portrayed as the source of the vānaras’ strength and order in war.

Dhumrākṣa marches out with rākṣasa troops and confronts the immense vānarī host, described as an overwhelming deluge under Rāma’s protection.

Protective kingship (rājadharma): the ideal leader safeguards allies and upholds right order even amid destruction.