Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

लुप्येतेमेबलात्पक्षौभिद्येतेमेतथाऽक्षिणी ।।।।यांचरात्रिंमरिष्यामिजायेरात्रिंचयामहम् ।एतस्मिन्नन्तरेकालेयन्मयाह्यशुभंकृतम् ।।।।सर्वंत्वमुपपद्येधाजह्यांचेद्यदिजीवितम् ।

lupyete me balāt pakṣau bhidyete me tathākṣiṇī |

yāṃ ca rātriṃ mariṣyāmi jāye rātriṃ ca yām aham |

etasminn antare kāle yan mayā hy aśubhaṃ kṛtam |

sarvaṃ tvam upapadyethāḥ jahyāṃ ced yadi jīvitam ||

ബലാൽക്കാരമായി എന്റെ ചിറകുകൾ പറിച്ചുകളയുകയും, അതുപോലെ എന്റെ കണ്ണുകൾ ഭേദിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ, ഞാൻ ജനിച്ച രാത്രിമുതൽ ഞാൻ മരിക്കുന്ന രാത്രിവരെ—ആ ഇടക്കാലത്ത് ഞാൻ ചെയ്ത ഏതൊരു അശുഭകൃത്യവും മുഴുവനും നീ ഏറ്റുവാങ്ങുക; എനിക്കു ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടിവന്നാലും.

लुप्येतेare being torn off
लुप्येते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलुप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, द्विवचन (Dual); आत्मनेपद
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
बलात्by force
बलात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘forcibly’
पक्षौ(two) wings
पक्षौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
भिद्येतेare being split/injured
भिद्येते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, द्विवचन; आत्मनेपद
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha/Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: likewise)
अक्षिणी(two) eyes
अक्षिणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
याम्which
याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
and
:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात
रात्रिम्night
रात्रिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मरिष्यामिI shall die
मरिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
जायेI am born
जाये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; अर्थे ‘I am born’
रात्रिम्night
रात्रिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात
याम्which
याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
अन्तरेin the intervening
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘in the interval’
कालेtime
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative)
मयाby me
मया:
Kartr/Agent in passive (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय-निपात
अशुभम्inauspicious/evil
अशुभम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of कृतम्)
कृतम्done
कृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done’
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘all (that)’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उपपद्येथाःmay you attain/come to be
उपपद्येथाः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप√पद् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; अर्थे ‘may you obtain/become’
जह्याम्may I abandon
जह्याम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहा (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थे ‘I should abandon’
चेत्if
चेत्:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formअव्यय; शर्त-निपात (conditional: if)
यदिif
यदि:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्त-निपात (if)
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

"O king! at once your spies should be deployed there and entrusted to have claims either by conciliation or creating differences."

Ś
Śuka
R
Rāma
V
Vānara army (implied)

FAQs

It points to the adharma of harming an envoy: Śuka frames the injury as a moral transgression with karmic consequence, reinforcing that even in war certain protections must be honored.

Śuka, seized by the Vānaras and threatened with injury, laments and pronounces that the doers will bear the sin of harming him across his whole lifespan.

By contrast, the virtue highlighted in the surrounding episode is restraint and adherence to rules of engagement—soon affirmed by Rāma’s order to release the envoy.