Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

शरणागति

धर्मनिर्णयः (Decision on Refuge and Dharma) / Rama’s Vow of Protection and the Acceptance of Vibhishana

सहितंप्रतिजग्राहभार्याहर्तारमागतः ।कपोतोवानरश्रेष्ठ: किंपुनर्मद्विधोजनः ।।।।

sahitaṃ pratijagrāha bhāryā-hartāram āgataḥ | kapoto vānaraśreṣṭhaḥ kiṃ punar mad-vidho janaḥ || 6.18.24 ||

ഹേ വാനരശ്രേഷ്ഠാ! ആ പ്രാവ് തന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചവൻ തന്നെ സമീപത്ത് വന്ന് ശരണം തേടിയപ്പോൾ പോലും സ്വീകരിച്ച് അഭയം നൽകി; എങ്കിൽ എന്നെപ്പോലെയുള്ള മനുഷ്യൻ എത്രയധികം ചെയ്യേണ്ടതല്ലേ?

सहितम्together (with her)
सहितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तम् (implicit) इत्यस्य विशेषणम्: "together/along with (his wife)"
प्रतिजग्राहaccepted, received
प्रतिजग्राह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद; उपसर्गः: प्रति-; अर्थः: "received/accepted"
भार्याहर्तारम्the abductor of (his) wife
भार्याहर्तारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या-हर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: भार्यायाः हर्ता (abductor of (his) wife)
आगतःwho had come
आगतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः: "having come" (qualifying the abductor)
कपोतःthe dove
कपोतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपोत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वानरश्रेष्ठO best of Vanaras
वानरश्रेष्ठ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवानर-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: वानराणां श्रेष्ठः (best among Vanaras)
किम्what?
किम्:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative)
पुनःmore, rather
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति/अधिक्यार्थक (more/again; here: "how much more")
मद्विधःlike me
मद्विधः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमद्-विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः: मादृशः/मद्विधः (like me)
जनःa person
जनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"O Supreme Vanara When the fowler who had carried away the mate came near the dove it received him and in turn protected him. What more can a man like me do?"

R
Rāma
S
Sugrīva

FAQs

If even a small creature upholds refuge-protection toward a grievous offender, a righteous human ruler must uphold it all the more.

Rāma strengthens his argument by extending the dove example: protection is owed even to one who has caused personal loss.

Magnanimity—placing dharma above personal grievance.