Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

अथदृष्टवापुरींसीताकिष्किन्धांवालिपालिताम् ।।।।अब्रवीत्पश्रितंवाक्यंरामंप्रणतसाध्वसा ।

atha dṛṣṭvā purīṃ sītā kiṣkindhāṃ vālipālitām | abravīt paśritaṃ vākyaṃ rāmaṃ praṇatasādhvasā ||

അപ്പോൾ സീത, വാലി കാത്തിരുന്ന കിഷ്കിന്ധാപുരി കണ്ടിട്ട്, ഭക്തിപൂർവ്വം നമ്രമായ ലജ്ജാഭയത്തോടെ രാമനെ ആശ്രയിച്ച് മധുരവചനം പറഞ്ഞു.

अथthen
अथ:
सम्बन्ध/प्रकरणसूचक (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमसूचक/अनन्तरार्थक (particle: then/thereupon)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
पुरीम्the city
पुरीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
सीताSita
सीता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (कर्ता), एकवचन
किष्किन्धाम्Kishkindha
किष्किन्धाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकिष्किन्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; पुरीम् इति विशेष्यस्य विशेषणभावेन (apposition)
वालिपालिताम्ruled/protected by Vali
वालिपालिताम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवालि + पालित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: वालिना पालिता); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; पुरीम् इति विशेषण
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रश्रितम्humble, respectful
प्रश्रितम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-श्रि (धातु) > प्रश्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; वाक्यम् इति विशेषण
वाक्यम्words, speech
वाक्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
रामम्to Rama
रामम्:
सम्प्रदान/प्रति (Addressee)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; संबोधनार्थे कर्मवत् (addressed as object of speech)
प्रणतसाध्वसाwith timid reverence (bowed and fearful)
प्रणतसाध्वसा:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रणत + साध्वस (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (प्रणतं साध्वसं यस्याः/या); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सीता इति विशेषण

"Sita! You are seeing the capital of Sugriva, beautiful Kishkinda with lovely woods. Vali was killed here by me."

S
Sītā
R
Rāma
K
Kiṣkindhā
V
Vālī

FAQs

Respectful speech and relational dharma: Sītā’s manner—reverent, restrained, and affectionate—models dignified communication even amid intense life events.

After Kiṣkindhā is shown, the narration transitions to Sītā beginning her request/speech to Rāma.

Sītā’s modesty and devotion—expressed as gentle hesitation joined with reverence.