Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

सीतासान्त्वनम् / Hanuman Consoles Sita with the News of Victory

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

muṣṭibhiḥ parṣṇighātaiś ca viśālaiś caiva bāhubhiḥ | jaṅghājānu-prahāraiś ca dantānāṃ caiva pīḍanaiḥ ||6.116.35||

മുഷ്ടികളാലും കാൽമുട്ടിന്റെ (കുതികാൽ) പ്രഹാരങ്ങളാലും, ഈ വിശാല ഭുജങ്ങളാലും; ജംഘയും മുട്ടും കൊണ്ടുള്ള അടികളാലും, പല്ലുകളുടെ ഞെരുക്കത്താലും—

muṣṭibhiḥwith fists
muṣṭibhiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootmuṣṭi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā vibhakti (Instr, 3rd), Bahuvacana
parṣṇi-ghātaiḥwith heel-blows
parṣṇi-ghātaiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootparṣṇi (प्रातिपदिक) + ghāta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: 'parṣṇyāḥ ghātāḥ' (heel-blows)
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
viśālaiḥwith huge
viśālaiḥ:
Viśeṣaṇa (instrumental qualifier)
TypeAdjective
Rootviśāla (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; qualifies bāhubhiḥ
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-avyaya (emphasis)
bāhubhiḥwith arms
bāhubhiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
jaṅghā-jānu-prahāraiḥwith blows of shanks and knees
jaṅghā-jānu-prahāraiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootjaṅghā (प्रातिपदिक) + jānu (प्रातिपदिक) + prahāra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; dvandva in first member (jaṅghā+jānu) + ṣaṣṭhī-tatpuruṣa with prahāra: 'jaṅghā-jānubhyāṃ prahārāḥ'
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya
dantānāmof teeth
dantānām:
Sambandha
TypeNoun
Rootdanta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (Gen, 6th), Bahuvacana; dependent on pīḍanaiḥ/bhakṣaṇaiḥ (by means of teeth)
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-avyaya
pīḍanaiḥwith torments/pressings
pīḍanaiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootpīḍana (प्रातिपदिक; action noun from √pīḍ/पीड्)
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
bhakṣaṇaiḥwith biting/devouring
bhakṣaṇaiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootbhakṣaṇa (प्रातिपदिक; action noun from √bhakṣ/भक्ष्)
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
karṇa-nāsānāmof ears and noses
karṇa-nāsānām:
Sambandha
TypeNoun
Rootkarṇa (प्रातिपदिक) + nāsā (प्रातिपदिक)
Form(karṇa+nāsā)-dvandva; Ṣaṣṭhī vibhakti, Bahuvacana (gen pl)
keśānāmof hair
keśānām:
Sambandha
TypeNoun
Rootkeśa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Bahuvacana
luñcanaiḥwith pluckings/tearings
luñcanaiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootluñcana (प्रातिपदिक; action noun from √luñc/लुञ्च् 'to pluck')
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
tathāalso/likewise
tathā:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormPrakāra-avyaya (adverb: 'thus/also')
bhṛśamviolently
bhṛśam:
Prakāra
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
FormKriyā-viśeṣaṇa-avyaya (adverb: intensity)
śuṣka-mukhaiḥwith dried faces
śuṣka-mukhaiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootśuṣka (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; karmadhāraya: 'śuṣkaṃ mukhaṃ yeṣāṃ (tāni)' as instrumental means
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-avyaya
dāraṇaiḥwith tearings/rendings
dāraṇaiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootdāraṇa (प्रातिपदिक; action noun from √dṛ/दर् 'to split/tear')
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
laṅghanaiḥwith tramplings/overpowerings
laṅghanaiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootlaṅghana (प्रातिपदिक; action noun from √laṅgh/लङ्घ् 'to leap over/assault')
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
hataiḥwith slayings/strikings
hataiḥ:
Karaṇa (contextual)
TypeAdjective
Roothata (कृदन्त/प्रातिपदिक; √han/हन्)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; past passive participle used instrumentally 'by the slain/struck (ones)' or 'with killings' (contextual)
vibhinna-śaṅku-grīvāṃśa-pārśvakaiḥwith bodies having neck-parts and sides pierced/split by spikes
vibhinna-śaṅku-grīvāṃśa-pārśvakaiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootvibhinna (कृदन्त; √bhid/भिद्) + śaṅku (प्रातिपदिक) + grīvāṃśa (प्रातिपदिक) + pārśvaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; complex tatpuruṣa: 'vibhinna-śaṅku' (split by spikes) qualifying grīvāṃśa-pārśvaka (neck-parts and sides)
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya
kalevaraiḥwith bodies
kalevaraiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootkalevara (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
nipātyahaving knocked down
nipātya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootni-√pat (धातु)
FormAbsolutive (ktvā/ल्यप्) form: lyap (ya) after upasarga; 'having thrown down'
hantumto kill
hantum:
Prayojana (प्रयोजन/infinitival purpose)
TypeVerb
Root√han (धातु)
FormTumun-anta (infinitive), 'to kill'
icchāmiI wish
icchāmi:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु; icch-)
FormLaṭ lakāra (Present), Uttama-puruṣa (1st person), Ekavacana; parasmaipada
tavaof you/your
tava:
Sambandha
TypeNoun
Rootyuzmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī (Gen, 6th), Ekavacana; 2nd person pronoun
vipriya-kāriṇīḥthose women who wronged you
vipriya-kāriṇīḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootvipriya (प्रातिपदिक) + kāriṇī (प्रातिपदिक; from √kṛ/कृ)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (Acc, 2nd), Bahuvacana; upapada-tatpuruṣa: 'vipriyaṃ karoti yā' = one who does harm/offense

"These Rakshasas who have wronged, who are of dreadful appearance, I wish to hit them with fists, with feet spreading long arms, strike with blows of shanks and knees, with teeth, and torment by pulling their ears and nose. Their hair will be torn off violently, their faces will be made dry, they will be tossed up, torn with different sharp conches. Their broken bodies, heads, necks, and trunks will be thrown down and killed. Grant this boon to me."

H
Hanuman
S
Sita
R
Rākṣasī (female rākṣasas)

FAQs

The verse illustrates how anger can escalate into cruelty; Dharma later requires that such impulses be checked and redirected toward just, proportionate action.

Hanuman graphically lists the ways he wants to physically punish the rākṣasīs who harmed Sita.

Protective zeal—yet also the need for discernment, because zeal can slide into excess.