Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

रावणवधदर्शनम्

Lament of the Rākṣasa Women upon Seeing Rāvaṇa Slain

वार्यमाणास्सुबहुशोवेष्टन्त्यःक्षितिपांसुषु ।विमुक्तकेश्यश्शोकार्तागावोवत्सहतायथा ।।।।

vāryamāṇāḥ subahuśo veṣṭantyaḥ kṣitipāṃsuṣu |

vimuktakeśyaḥ śokārtā gāvo vatsahatā yathā ||6.113.2||

വീണ്ടും വീണ്ടും തടഞ്ഞിട്ടും, പല സ്ത്രീകളും ഭൂമിയിലെ പൊടിയിൽ ഉരുണ്ടു വീണു; മുടി അഴിച്ചുവിട്ട്, ശോകാർത്തരായി—കിടാവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട പശുക്കളെപ്പോലെ വിലപിച്ചു.

वार्यमाणाःbeing restrained, being held back
वार्यमाणाः:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootवृ (धातु) (वारयति)
Formशतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि (present passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (स्त्रियो/राक्षस्यः इत्यर्थे)
सुबहुशःvery much, repeatedly
सुबहुशः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसुबहुशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
वेष्टन्त्यःwrapping around, rolling about
वेष्टन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवेष्ट् (धातु)
Formशतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
क्षितिपांसुषुin the dust of the ground
क्षितिपांसुषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootक्षिति-पांसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: क्षितेः पांसवः (dust of the earth)
विमुक्तकेश्यःwith dishevelled hair
विमुक्तकेश्यः:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootवि-मुक्त-केशी (प्रातिपदिक); मुच् (धातु) + क्त
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष/कर्मधारय: विमुक्ताः केशाः यस्याः (with loosened hair); विशेषणम्
शोकार्ताःgrief-stricken
शोकार्ताः:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootशोक-आर्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष: शोकेन आर्ताः (distressed by grief); विशेषणम्
गावःcows
गावः:
Upamana (उपमान/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वत्सहताःbereft of calves
वत्सहताः:
Upamana (उपमान) विशेषण
TypeAdjective
Rootवत्स-हत (प्रातिपदिक); हन् (धातु) + क्त
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष: वत्सः हतः यासाम् (whose calves are killed/lost); विशेषणम् (गावः)
यथाas, like
यथा:
Upamana-marker (उपमान-निपात)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक

Numerous women, though obstructed, were rolling in dust, with dishevelled hair and crying like cows which had lost their calves.

FAQs

War born of adharma spreads suffering beyond the battlefield; the innocent and dependent also bear the cost of unrighteous choices.

A narrative description of the women’s uncontrolled mourning in Laṅkā after the catastrophic losses.

The verse emphasizes pathos and consequence rather than a virtue; it implicitly commends restraint and responsibility in rulers to prevent such suffering.