Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

रावण–रामयुद्धप्रारम्भः

The Intensification of the Rama–Ravana Duel

तदस्त्रंनिहतंदृष्टवारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।।6.100.49।।हृष्टानेदुस्ततःसर्वेकपयःकामरूपिणः ।सुग्रीवप्रमुखावीराःसम्परिक्षिप्यराघवम् ।।6.100.50।।

tad astraṃ nihataṃ dṛṣṭvā rāmeṇākliṣṭakarmaṇā ||6.100.49||

hṛṣṭā nedus tataḥ sarve kapayaḥ kāmarūpiṇaḥ |

sugrīvapramukhā vīrāḥ samparikṣipya rāghavam ||6.100.50||

അക്ലിഷ്ടകർമ്മനായ രാമൻ ആ അസ്ത്രം നിഷ്ഫലമാക്കിയതു കണ്ടപ്പോൾ, കാമരൂപികളായ സർവ്വ വാനരന്മാർ ആനന്ദത്തോടെ ആർത്തുചെയ്തു; സുഗ്രീവപ്രമുഖ വീരന്മാർ രാഘവനെ ചുറ്റിനിന്നു.

तस्मिन्in/when that
तस्मिन्:
अधिकरण (Location/occasion/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative pronoun
प्रतिहतेcounteracted
प्रतिहते:
अधिकरण-विशेषण (Qualifier of locative/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रति-हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
FormPPP (क्त); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; agrees with अस्त्रे
अस्त्रेin the missile (being countered)
अस्त्रे:
अधिकरण (Occasion/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (particle: but/indeed)
रावणःRavana
रावणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राक्षसाधिपःlord of the Rakshasas
राक्षसाधिपः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस + अधिप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: राक्षसानाम् अधिपः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to रावणः
क्रोधम्anger
क्रोधम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
द्विगुणम्double
द्विगुणम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास: द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; predicate/qualifier of क्रोधम्
चक्रेmade
चक्रे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
क्रोधात्from/through anger
क्रोधात्:
हेतु/अपादान (Cause/source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; Ablative singular (cause/source)
and
:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
अस्त्रम्a missile
अस्त्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनन्तरम्immediately
अनन्तरम्:
क्रिया-विशेषण (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (immediately/thereupon)

He released an exceedingly formidable weapon called Taamasa which consumed all the monkeys all over and had fallen.

R
Rāma (Rāghava)
S
Sugrīva
V
Vānara army
A
Astra (missile/weapon)

FAQs

Righteous leadership protects allies: dharma manifests as the capacity to shield others from harm and restore confidence without arrogance.

Rāma successfully counters a powerful missile; the vānara warriors rejoice and rally around him.

Rāma’s akliṣṭa-karma (unwearied, steady effort) and the vānara virtue of loyal solidarity under a dharmic leader.