Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

रावण–रामयुद्धप्रारम्भः

The Intensification of the Rama–Ravana Duel

ततोरामोमहातेजाःसौमित्रिसहितोबली ।।6.100.13।।वानरांश्चरणेभग्नानापतन्तं च रावणम् ।समीक्ष्यराघवोहृष्टोमध्येजग्राहकार्मुकम् ।।6.100.14।।

tato rāmo mahātejāḥ saumitri-sahito balī ||6.100.13||

vānarāṃś ca raṇe bhagnān āpatantaṃ ca rāvaṇam |

samīkṣya rāghavo hṛṣṭo madhye jagrāha kārmukam ||6.100.14||

അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സും ബലവും നിറഞ്ഞ ശ്രീരാമൻ, സൗമിത്രി (ലക്ഷ്മണൻ) സഹിതം, യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന വാനരന്മാരെയും പാഞ്ഞുവരുന്ന രാവണനെയും കണ്ടപ്പോൾ, ദൃഢനിശ്ചയത്തിന്റെ ഉല്ലാസത്തോടെ സമരമദ്ധ്യത്തിൽ തന്നേ തന്റെ ധനുസ്സിനെ പിടിച്ചു.

ततःthen
ततः:
सम्बन्ध (Discourse/निपात)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formक्रम/कारणवाचक-अव्यय (then/thereupon)
रामःRama
रामः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महातेजाःgreatly radiant
महातेजाः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + tejas (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महत्तेजाः)
सौमित्रिसहितःaccompanied by Saumitri (Lakshmana)
सौमित्रिसहितः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaumitri (प्रातिपदिक) + sahita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त ‘सहित’ from √sah; तृतीया-तत्पुरुषः (सौमित्रिणा सहितः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बलीmighty
बली:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootbalin (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वानरान्the monkeys
वानरान्:
कर्म (Object of seeing/कर्म)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
रणेin battle
रणे:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
भग्नान्routed/broken
भग्नान्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootbhagná (कृदन्त-प्रातिपदिक) from √bhaj/√bhañj? (to break)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘भग्न’, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; वानरान् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
आपतन्तम्rushing/approaching
आपतन्तम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootā√pat (धातु) → āpatant (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रावणम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
and
:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
रावणम्Ravana
रावणम्:
कर्म (Object of seeing/कर्म)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समीक्ष्यhaving seen
समीक्ष्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootsamī√kṣ (धातु) → samīkṣya (ल्यप्/क्त्वान्त)
Formल्यप्-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having observed’
राघवःRaghava
राघवः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामः इत्यस्य उपनाम
हृष्टःdelighted
हृष्टः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Roothṛṣ (धातु) → hṛṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) from √hṛṣ, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; राघवः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
मध्येin the midst
मध्ये:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
जग्राहtook up
जग्राह:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कार्मुकम्bow
कार्मुकम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkārmuka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Then the highly brilliant, mighty Raghava along with Saumithri, witnessing the Vanaras routed in war and Ravana coming towards him. joyful Rama took hold of his bow and held in the midst.

R
Rāma (Rāghava)
L
Lakṣmaṇa (Saumitri)
R
Rāvaṇa
V
Vānara army

FAQs

Dharma here is responsible leadership: seeing allies falter and danger approach, Rāma steps forward to bear the burden himself rather than withdrawing.

Rāma notices the vānara troops being driven back and Rāvaṇa advancing; he immediately readies himself by taking up his bow in the center of the battle.

Protective leadership and vīrya (valor): Rāma’s readiness to confront the chief threat directly.