Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

पुष्पकविमानदर्शनम्

Vision of the Pushpaka Aerial Chariot

वहन्ति यं कुण्डलशोभिताननाःमहाशना व्योमचरा निशाचराः।विवृत्तविध्वस्तविशाललोचनाःमहाजवा भूतगणाः सहस्रशः।।।।

vahanti yaṃ kuṇḍala-śobhita-ānanāḥ mahāśanā vyoma-carā niśācarāḥ |

vivṛtta-vidhvasta-viśāla-locanāḥ mahā-javā bhūta-gaṇāḥ sahasraśaḥ ||

സഹസ്രങ്ങളായ ഭൂതഗണങ്ങൾ അതിനെ വഹിച്ചു—രാത്രിചരന്മാർ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, കുണ്ഡലങ്ങളാൽ ശോഭിതമുഖമുള്ളവർ, അതിഭോജികൾ, മഹാവേഗികൾ, വിശാലമായി തിരിയുന്ന ഭയങ്കരനേത്രങ്ങളുള്ളവർ।

vahantithey carry/draw
vahanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vah (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
yamwhom/which
yam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक, सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (contextual), द्वितीया (Accusative), एकवचन (singular)
kuṇḍala-śobhita-ānanāḥwhose faces are adorned by earrings
kuṇḍala-śobhita-ānanāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkuṇḍala (प्रातिपदिक) + śobhita (कृदन्त, √śubh) + ānana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (कुण्डलेन शोभितम् आननम् यस्याः)
mahāśanāḥgreat eaters; gluttons
mahāśanāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahāśana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (महान् अशनः/अशनम् यस्याः)
vyomacārāḥsky-roamers
vyomacārāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvyoma (प्रातिपदिक) + cāra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (व्योमनि चरन्ति)
niśācarāḥnight-rangers
niśācarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniśā (प्रातिपदिक) + cara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (निशायां चरन्ति)
vivṛtta-vidhvasta-viśāla-locanāḥwith wide, rolling, terrifying eyes
vivṛtta-vidhvasta-viśāla-locanāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvivṛtta (कृदन्त/विशेषण) + vidhvasta (कृदन्त, √dhvaṃs) + viśāla (प्रातिपदिक) + locana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (विवृत्तानि विध्वस्तानि विशालानि लोचनानि यस्याः)
mahājavāḥvery swift
mahājavāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + java (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (महान् जवः येषाम्)
bhūtagaṇāḥgroups of spirits (bhūtas)
bhūtagaṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (भूतानां गणाः)
sahasraśaḥby thousands; in thousands
sahasraśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasraśas (अव्यय)
Formअव्यय (adverbial distributive)

The Pushpaka was borne by multitudes of Bhutas whose faces were shining with ear-rings, who were demons ranging in the night sky. They were gluttons endowed with great speed, and they had big, rolling and frightening eyes.

P
Puṣpaka (vimāna)
N
Niśācara (night-rangers)

FAQs

The verse suggests an ethical contrast: immense power and speed can serve unsettling forces when not governed by dharma. The Ramayana frames such might as morally ambiguous unless aligned with righteousness.

Hanumān’s reconnaissance reveals that Puṣpaka is attended and borne by fearsome supernatural beings, reflecting the atmosphere of Laṅkā under Rāvaṇa.

Courage and steadiness: despite terrifying sights, Hanumān continues his mission without panic or distraction.