Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

दधिमुख

विज्ञापनम् / Dadhimukha Reports the Madhuvana Incident

श्रुत्वा दधिमुखस्येदं सुग्रीवस्सम्प्रहृष्य च।वनपालं पुनर्वाक्यं सुग्रीवः प्रत्यभाषत।।।।

śrutvā dadhimukhasyedaṃ sugrīvaḥ samprahṛṣya ca |

vanapālaṃ punar vākyaṃ sugrīvaḥ pratyabhāṣata ||

ദധിമുഖന്റെ ഈ വാർത്ത കേട്ട് സുഗ്രീവൻ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു; പിന്നെയും വനപാലനോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു മറുപടി നൽകി.

प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'pleased'
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःthat (I)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (emphatic)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
यत्that which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक — 'that which'
भुक्तम्was enjoyed/consumed
भुक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'enjoyed/consumed'
वनम्the grove
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तैःby them
तैः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सर्वनाम
कृत-कर्मभिःby those who have done their task
कृत-कर्मभिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारय — कृतं कर्म येषां ते (those who have done their duty)
मर्षितम्is forgiven
मर्षितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमृष् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'forgiven/born with'
मर्षणीयम्should be forgiven
मर्षणीयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमृष् (धातु)
Formकृदन्त (अनीयर्/यत्-अर्थे), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'to be forgiven'
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
चेष्टितम्the conduct
चेष्टितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचेष्ट् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'conduct/act (done)'
कृत-कर्मणाम्of the accomplished ones
कृत-कर्मणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; 'of those who have accomplished the task'

"Beholding young Rama and Lakshmana extremely delighted, their eyes filled with joy out of fulfilment of the purpose, Sugriva who was also highly delighted felt an auspicious thrill on his limbs and knew that good time had come.ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে ত্রিষষ্টিতমস্সর্গঃ৷৷Thus ends the sixtythird sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

S
Sugrīva
D
Dadhimukha
M
Madhuvana (implied by vanapāla)

FAQs

Dharma includes discernment: a wise leader reads signs correctly and responds calmly, not merely with anger at reported disorder.

Dadhimukha reports the disturbance in Madhuvana; Sugrīva, understanding its implication, becomes glad and answers.

Sugrīva’s practical wisdom—he interprets the news as indicating success of the mission rather than simple misconduct.