Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

दधिमुख

विज्ञापनम् / Dadhimukha Reports the Madhuvana Incident

प्रीतोऽस्मि सोऽहं यद्भुक्तं वनं तैः कृतकर्मभिः।मर्षितं मर्षणीयं च चेष्टितं कृतकर्मणाम्।।।।

prīto ’smi so ’haṃ yad bhuktaṃ vanaṃ taiḥ kṛtakarmabhiḥ |

marṣitaṃ marṣaṇīyaṃ ca ceṣṭitaṃ kṛtakarmaṇām ||

കർമ്മം സഫലമാക്കിയ ആ വാനരന്മാർ ഈ വനത്തെ അനുഭവിച്ചതിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. കൃതകർമ്മന്മാരുടെ ഈ പെരുമാറ്റം ക്ഷമിക്കാവുന്നതാണ്; പ്രവർത്തി പൂർത്തിയാക്കിയവർക്കിത് തീർച്ചയായും ക്ഷമാർഹം തന്നേ.

इच्छामिI wish
इच्छामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् (क्रियाविशेषणरूपेण), 'quickly'
हनुमत्-प्रधानान्led by Hanuman
हनुमत्-प्रधानान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक) + प्रधान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष — हनुमान् प्रधानः येषां ते
शाखा-मृगान्tree-monkeys
शाखा-मृगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक) + मृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष — शाखासु मृगाः (tree-dwelling monkeys)
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
मृगराज-दर्पान्with lion-like pride
मृगराज-दर्पान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृगराज (प्रातिपदिक) + दर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष — मृगराजस्य दर्पः इव दर्पः येषां ते
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Purpose (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त (तुमुन्-प्रत्यय), अव्ययवत्; 'to see'
कृतार्थान्successful/accomplished
कृतार्थान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारय — कृतः अर्थः (प्रयोजनम्) येषां ते
सहtogether with
सह:
Sahakari (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक
राघवाभ्याम्with the two Raghavas
राघवाभ्याम्:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; 'with the two Raghavas (Rama and Lakshmana)'
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Purpose (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formकृदन्त (तुमुन्-प्रत्यय), अव्ययवत्; 'to hear'
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
सीता-अधिगमेin Sita's discovery
सीता-अधिगमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक) + अधिगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष — सीतायाः अधिगमः; 'in the finding of Sita'
प्रयत्नम्the effort
प्रयत्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

When great Sugriva gave assurance to wise Dadhimukha, he got up and said:

S
Sugrīva
D
Dadhimukha
M
Madhuvana
V
Vānaras (Hanumān’s group implied)

FAQs

Dharma in governance includes measured forgiveness: a leader balances rule-enforcement with compassion when the larger righteous mission has succeeded.

Sugrīva responds to the complaint about Madhuvana by pardoning the returning vānaras, recognizing their success.

Sugrīva’s magnanimity and discernment—he rewards service and avoids punitive anger when forgiveness better serves the cause.