Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

दधिमुख

विज्ञापनम् / Dadhimukha Reports the Madhuvana Incident

ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा लक्ष्मणस्सह राघवः।।5.63.24।।श्रुत्वा कर्णसुखां वाणीं सुग्रीववदनाच्च्युताम्।प्राहृष्यत भृशं रामो लक्ष्मणश्च महाबलः।।5.63.25।।

naivarkṣarajasā rājann tvayā nāpi vālinā |

vanaṃ nisṛṣṭapūrvaṃ hi bhakṣitaṃ tacca vānaraiḥ ||

‘രാജാവേ, ഋക്ഷരാജന്റെ കാലത്തും അല്ല, നിന്റെ കാലത്തും അല്ല, വാലിയുടെ കാലത്തും അല്ല—ഈ വനം ഒരിക്കലും സ്വേച്ഛാപ്രവേശത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തിട്ടില്ല; എങ്കിലും വാനരന്മാർ അതു തിന്നു നശിപ്പിച്ചു.’

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वान्त अव्यय), 'having heard'
दधिमुखस्यof Dadhimukha
दधिमुखस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदधिमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'this (statement)'
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सम्प्रहृष्यrejoicing
सम्प्रहृष्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-हृष् (धातु)
Formकृदन्त (ल्यप्/क्त्वान्त अव्यय), 'having become very glad'
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
वनपालम्the garden-guard
वनपालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवनपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष — वनस्य पालः
पुनःagain
पुनः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/क्रमवाचक — 'again'
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पुनरुक्त-कर्ता)
प्रत्यभाषतreplied
प्रत्यभाषत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-भाष् (धातु)
Formलङ् (भूतकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

"Then righteous Rama and Lakshmana rejoiced to hear the words of Sugriva, which were pleasing to the ears.

S
Sugrīva
D
Dadhimukha
Ṛkṣarāja
V
Vāli
M
Madhuvana
V
Vānaras

FAQs

Respect for established boundaries and royal injunctions: even valued resources are protected by rule, and violations must be reported.

Dadhimukha reports that the traditionally restricted Madhuvana has been forcibly entered and consumed by returning vānaras.

Dadhimukha’s integrity as a guardian—he reports a breach even when the offenders may be important.