Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

दधिमुख

विज्ञापनम् / Dadhimukha Reports the Madhuvana Incident

न चाप्यदृष्ट्वा वैदेहीं विश्रुताः पुरुषर्षभ।।।।वनं दत्तवरं दिव्यं धर्षयेयुर्वनौकसः।

na cāpy adṛṣṭvā vaidehīṃ viśrutāḥ puruṣarṣabha | vanaṃ dattavaraṃ divyaṃ dharṣayeyur vanaukasaḥ ||

പുരുഷർഷഭേ, വൈദേഹിയെ കാണാതെിരുന്നുവെങ്കിൽ, പ്രസിദ്ധമായ വനവാസികൾ ദത്തവരമായ ആ ദിവ്യവനം ലംഘിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടുകയില്ലായിരുന്നു.

not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अपिeven
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात — 'even/also'
अदृष्ट्वाwithout seeing
अदृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वान्त अव्यय), 'not having seen' (with privative a-)
वैदेहीम्Vaidehi (Sita)
वैदेहीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैदेही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विश्रुताःrenowned
विश्रुताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-श्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'renowned'
पुरुष-ऋषभO bull among men
पुरुष-ऋषभ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष — पुरुषाणाम् ऋषभः
वनम्the grove
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दत्त-वरम्boon-granted
दत्त-वरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदत्त (कृदन्त/प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय — दत्तः वरः यस्य तत् (boon-granted)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
धर्षयेयुःwould violate/dare to enter
धर्षयेयुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधृष् (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/विधान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; न + धर्षयेयुः = 'would not dare to violate'
वन-ओकसःforest-dwellers
वन-ओकसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष — वने ओकः (निवासः) येषां ते

"If the renowned vanaras had not seen Vaidehi, they would not have entered the wonderful garden granted as boon (by Brahma).

D
Dadhimukha
R
Rāma
S
Sītā (Vaidehī)
V
Vānaras
M
Madhuvana

FAQs

Dharma weighs reputation and prior restraint: people known for discipline do not transgress sacred or protected property without a compelling righteous cause.

Dadhimukha insists that the famed vānaras’ trespass must mean they have already achieved the crucial goal—sighting Sītā.

Respect for satya through character-evidence: Dadhimukha relies on the vānaras’ established renown to support the truth of the discovery.