Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

दधिमुख

विज्ञापनम् / Dadhimukha Reports the Madhuvana Incident

न ह्यन्यस्साधने हेतुः कर्मणोऽस्य हनूमतः।कार्यसिद्धिर्मतिश्चैव तस्मिन्वानरपुङ्गवे।।।।व्यवसायश्च वीर्यं च श्रुतं चापि प्रतिष्ठितम्।

na hy anyaḥ sādhane hetuḥ karmaṇo ’sya hanūmataḥ | kāryasiddhir matiś caiva tasmin vānarapuṅgave || vyavasāyaś ca vīryaṃ ca śrutaṃ cāpi pratiṣṭhitam |

ഈ ദൗത്യം സാധിപ്പിക്കാൻ ഹനുമാനെക്കാൾ മറ്റാരും യഥാർത്ഥ ഉപായമല്ല. ആ വാനരപുംഗവനിൽ പ്രവർത്തനസഫലത, ശുദ്ധമായ വിവേകം, ദൃഢമായ പരിശ്രമം, പരാക്രമം, പരീക്ഷിതമായ കഴിവ് എന്നിവ ഉറച്ചുനിലകൊള്ളുന്നു.

jāmbavānJambavan
jāmbavān:
Karta (कर्ता/Subject in conditional setting)
TypeNoun
Rootjāmbavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yatrawhere
yatra:
Sambandha (सम्बन्ध/Relative)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय (relative adverb: where)
netāleader
netā:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootnetṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
syātwould be
syāt:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
aṅgadaḥAngada
aṅgadaḥ:
Karta (कर्ता/Subject in coordination)
TypeNoun
Rootaṅgada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
mahābalaḥmighty, of great strength
mahābalaḥ:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('महान् बलः यस्य'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifies aṅgadaḥ)
hanumānHanuman
hanumān:
Karta (कर्ता/Subject in coordination)
TypeNoun
Roothanūmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/Addition)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle: also)
adhiṣṭhātāoverseer, director
adhiṣṭhātā:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootadhiṣṭhātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (negation)
tasyaof him/that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
gatiḥcourse, outcome
gatiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
anyathāotherwise
anyathā:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootanyathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: otherwise)

Where Jambavan, Angada and Hanuman are leaders directing the task of the army it must have been accomplished.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
H
Hanumān

FAQs

Dharma requires assigning responsibility to the truly capable: righteous ends are served by competence, resolve, and discernment—not mere rank.

Lakṣmaṇa explains why Hanumān is the decisive agent for the successful discovery of Sītā.

Hanumān’s integrated excellence—wisdom plus strength plus perseverance—directed toward selfless service.