Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

सप्तपञ्चाशः सर्गः

Hanumān’s Return, Roar of Success, and the Announcement “Sītā Seen”

अहो स्वामिनि ते भक्तिरहो वीर्यमहो धृतिः।दिष्ट्या दृष्टा त्वया देवी रामपत्नी यशस्विनी।।।।दिष्ट्या त्यक्ष्यति काकुत्स्थ श्शोकं सीतावियोगजम्।

aho svāmini te bhaktir aho vīryam aho dhṛtiḥ |

diṣṭyā dṛṣṭā tvayā devī rāmapatnī yaśasvinī ||

diṣṭyā tyakṣyati kākutsthaḥ śokaṃ sītāviyogajam |

അഹോ! സ്വാമിയോടുള്ള നിന്റെ ഭക്തി, അഹോ നിന്റെ പരാക്രമം, അഹോ നിന്റെ ധൈര്യസ്ഥൈര്യം! ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ നീ യശസ്വിനിയായ ദേവിയെ—ശ്രീരാമന്റെ പത്നിയെ—കണ്ടു. അതേ ഭാഗ്യത്താൽ കാകുത്സ്ഥനായ ശ്രീരാമൻ സീതാവിയോഗജന്യമായ ശോകം ഉപേക്ഷിക്കും.

अहोoh!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मय/प्रशंसार्थक-निपातः (exclamation particle)
स्वामिन्O lord / master
स्वामिन्:
सम्बोधन (Sambodhana/Vocative)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्
तेyour
ते:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formषष्ठी, एकवचनम्
भक्तिःdevotion
भक्तिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
अहोoh!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मय/प्रशंसार्थक-निपातः
वीर्यम्valour
वीर्यम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
अहोoh!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मय/प्रशंसार्थक-निपातः
धृतिःsteadfastness
धृतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootधृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
दिष्ट्याfortunately
दिष्ट्या:
Kriya-visheṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन-रूपेण प्रयुक्तम् अव्ययीभावः (instrumental used adverbially) = 'by good fortune'
दृष्टाhas been seen
दृष्टा:
Kriya (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः; 'देवी' is grammatical subject
त्वयाby you
त्वया:
करण (Karaṇa/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formतृतीया (Instrumental, 3rd), एकवचनम्
देवीthe lady (Sita)
देवी:
कर्ता (Karta/Subject; in passive, patient-subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
रामपत्नीRama's wife
रामपत्नी:
समानााधिकरण (Apposition to 'देवी')
TypeNoun
Rootराम + पत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः = 'रामस्य पत्नी'
यशस्विनीillustrious
यशस्विनी:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootयशस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् of 'देवी'
दिष्ट्याfortunately
दिष्ट्या:
Kriya-visheṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन-रूपेण प्रयुक्तम् अव्ययवत् (adverbial instrumental)
त्यक्ष्यतिwill abandon / give up
त्यक्ष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
काकुत्स्थःRama (Kakutstha)
काकुत्स्थः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् (epithet of Rama)
शोकम्grief
शोकम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
सीतावियोगजम्born of separation from Sita
सीतावियोगजम्:
कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootसीता + वियोग + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः = 'सीतायाः वियोगः' + तद्धित 'ज' = 'born from separation from Sita'; qualifies 'शोकम्'

"O! your devotion to the king, O! your valour, fortitude and courage is admirable. You could see Rama's wife, an illustrious lady. This is a matter of our good luck. Rama will (now) shed the sorrow due to separation from Sita.

R
Rāma
S
Sītā
H
Hanumān

FAQs

The verse upholds dharma as loyal service (bhakti) to a righteous ruler and truthful reporting of success: devotion and steadfast effort become instruments to relieve suffering and restore righteous order.

After Hanumān’s successful sighting of Sītā in Laṅkā, the vānaras recognize that this truthful confirmation will end Rāma’s despair and renew the mission’s momentum.

Bhakti (devotion) joined with dhṛti (fortitude): unwavering commitment to Rāma despite danger and hardship.