Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

षट्पञ्चाशः सर्गः — वैदेही-आश्वासनम् तथा अरिष्टारोहणम्

Consoling Sita and Ascending Mount Arishta

तस्योरुवेगोन्मथिताः पादपाः पुष्पशालिनः।।।।निपेतुर्भूतले रुग्णाश्शक्रायुधहता इव।

tasyōruvēgōnmathitāḥ pādapāḥ puṣpaśālinaḥ | nipētuḥ bhūtalē rugṇāḥ śakrāyudhahatā iva ||

അവന്റെ തുടകളുടെ പ്രചണ്ഡവേഗത്തിൽ കുലുങ്ങിയ പുഷ്പസമൃദ്ധമായ വൃക്ഷങ്ങൾ, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രായുധം കൊണ്ടേറ്റ രോഗികളെന്നപോലെ ഭൂമിയിൽ വീണു.

तस्यof him
तस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
ऊरुवेगोन्मथिताःuprooted/shaken by the force of (his) thighs
ऊरुवेगोन्मथिताः:
कर्ता-विशेषण (qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootऊरु + वेग + उन्मथित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative; 'ऊरु-वेगेन उन्मथिताः' = shaken by thigh-force), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण of पादपाः
पादपाःtrees
पादपाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पुष्पशालिनःflower-laden
पुष्पशालिनः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुष्पशालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण of पादपाः
निपेतुःfell down
निपेतुः:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
भूतलेon the ground
भूतले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
रुग्णाःbroken; injured
रुग्णाः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootरुग्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमेय-विशेषण (describing the compared subject)
शक्रायुधहताḥstruck by Indra's weapon (thunderbolt)
शक्रायुधहताḥ:
उपमान (Upamāna)
TypeAdjective
Rootशक्र + आयुध + हत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative: शक्रस्य आयुधेन हताः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमान-विशेषण (in simile)
इवas if
इव:
सम्बन्ध (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय

Shaken by the violent force of Hanuman's thighs, the blossoming trees fell on theground like sickmen hit by Indra's thunderbolt.

H
Hanuman
T
Trees
I
Indra (Śakra)

FAQs

Dharma is suggested through purposeful might: the imagery highlights that extraordinary force is justified when harnessed for protection and truth-bearing service.

As Hanuman powers up to leap, the wind and motion from his body shake the mountain’s flowering trees, which fall down.

Dynamic strength (vīrya) coupled with forward momentum—he does not waver once duty calls.