Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

चन्द्रप्रकाशे लङ्कानिरीक्षणम्

Moonlit Survey of Lanka and the Unfound Sita

ततः प्रियान् प्राप्य मनोभिरामाः सुप्रीतियुक्ताः प्रसमीक्ष्यरामाः।गृहेषु हृष्टाः परमाभिरामाः हरिप्रवीरः स ददर्श रामाः।।5.5.21।।

tataḥ priyān prāpya manobhirāmāḥ suprīti-yuktāḥ prasamīkṣya rāmāḥ | gṛheṣu hṛṣṭāḥ paramābhirāmāḥ hari-pravīraḥ sa dadarśa rāmāḥ ||5.5.21||

അപ്പോൾ ഹരിവീരനായ ഹനുമാൻ മനോഹരികളായ ആ സ്ത്രീകളെ കണ്ടു—സ്വപ്രിയരെ പ്രാപിച്ച് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു, വീടുകളിൽ ഹർഷത്തോടെ ആനന്ദിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവരെ.

ततःthen, thereafter
ततः:
सम्बन्ध/कालाधिकरण (temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्; तसिल्-प्रत्ययः)
Formअव्ययम्; तसिलन्त-अव्ययम् (ablatival adverb) — 'from that/thereupon'
प्रियान्beloved ones
प्रियान्:
कर्म (object of प्राप्य)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (accusative plural masculine)
प्राप्यhaving obtained, having reached
प्राप्य:
पूर्वकाल (absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive); 'having obtained/reached'
मनोभिरामाःdelightful to the mind, charming
मनोभिरामाः:
कर्तृ-विशेषण (qualifier of हरिप्रवीरः/subject-group)
TypeAdjective
Rootमनस् (प्रातिपदिकम्) + अभिराम (प्रातिपदिकम्)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (मनसः अभिरामाः); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम् (nominative plural masculine)
सुप्रीतियुक्ताःendowed with great joy, very pleased
सुप्रीतियुक्ताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + प्रीति (प्रातिपदिकम्) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिकम्; युज् धातोः क्त)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (सु-प्रीत्या युक्ताः); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम् (nominative plural masculine)
प्रसमीक्ष्यhaving observed, having seen
प्रसमीक्ष्य:
पूर्वकाल (absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootप्र + सम् + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive); 'having looked at/observed'
रामाःwomen (here: demonesses/ogresses)
रामाः:
कर्म (object of प्रसमीक्ष्य)
TypeNoun
Rootरामा (प्रातिपदिकम्)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (accusative plural feminine)
गृहेषुin the houses
गृहेषु:
अधिकरण (location)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिकम्)
Formनपुंसकलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः; बहुवचनम् (locative plural neuter)
हृष्टाःdelighted, thrilled
हृष्टाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootहृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिकम्; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम् (past participle used adjectivally); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम्
परमाभिरामाःexceedingly charming, most delightful
परमाभिरामाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिकम्) + अभिराम (प्रातिपदिकम्)
Formकर्मधारयः (परमाः च ते अभिरामाः); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम्
हरिप्रवीरःthe eminent vanara, best of monkeys
हरिप्रवीरः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिकम्) + प्रवीर (प्रातिपदिकम्)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (हरीणां प्रवीरः); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (nominative singular masculine)
he
:
कर्ता (co-referential pronoun to हरिप्रवीरः)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (nominative singular masculine)
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्
रामाःwomen (here: demonesses/ogresses)
रामाः:
कर्म (object of ददर्श)
TypeNoun
Rootरामा (प्रातिपदिकम्)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (accusative plural feminine)

That heroic monkey saw ogresses delighted in the happy company of their loved ones who have joined them, ecstatic wives in the houses.

H
Hanumān
L
Laṅkā

FAQs

The verse sets up a moral contrast: ordinary domestic happiness is visible everywhere, yet Sītā’s dharmic fidelity and suffering in separation remain unresolved—driving the urgency of righteous action.

Hanumān continues his search through residences, observing couples enjoying reunion and household joy.

Perseverance: despite seeing many distractions, Hanumān does not abandon the search.